ท่าทุ่มแบบมวยไทย
อย่างที่กล่าวไปแล้ว มวยไทยคือสุดยอดแห่งศิลปะการต่อสู้ บรรพบุรุษนักรบของเราได้คิดค้น พัฒนา และดัดแปลงระบบการป้องกันและการโจมตีอย่างชาญฉลาด ตั้งแต่หมัด เท้า เข่า ศอก ไปจนถึงการทุ่ม
ทั่วโลกยอมรับว่ายูโดเป็นศิลปะการต่อสู้ประเภททุ่มที่ดีที่สุด นี่ไม่ใช่เรื่องผิด หากเราพูดถึงศิลปะการต่อสู้ที่ใช้การทุ่มร่างกายเพียงอย่างเดียว ซึ่งโดยทั่วไปแล้วถือเป็นศิลปะป้องกันตัว
เหตุผลที่การทุ่มไม่เป็นที่นิยมในหมู่นักมวยไทย แม้ว่าจะมีหลักการที่เขียนไว้ว่าควรใช้การทุ่มเพื่อเอาชนะคู่ต่อสู้ ก็อาจเป็นเพราะมวยไทยมีวิธีการเอาชนะคู่ต่อสู้ได้หลากหลายและมากมาย ซึ่งอาจมีประสิทธิภาพมากกว่า ใช้พลังงานน้อยกว่า และรวดเร็วกว่า ไม่ใช่ว่านักมวยไทยมืออาชีพไม่รู้วิธีการทุ่ม พวกเขาสามารถทำได้หากต้องการ
ทุกท่าทุ่มในมวยไทยนั้นสามารถอันตรายถึงชีวิตได้หากใช้อย่างถูกต้อง นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไม เว้นแต่จะถูกบีบคั้นจนเกินทนและถูกดูหมิ่นเหยียดหยาม ไม่มีใครจะเลือกใช้ท่าทุ่มกับเพื่อนร่วมชาติหรือเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน
มวยไทยถูกคิดค้นโดยบรรพบุรุษของเรา ไม่ใช่เพื่อป้องกันตนเอง แต่เพื่อป้องกันประเทศชาติ
อีกบุคคลหนึ่งที่ฉันให้ความเคารพอย่างสูงคือ ศรีธร ศรียาไพ บุตรสาวของอาจารย์เขต เธอเคยเล่าวีรกรรมของบิดาให้ฟัง
เมื่ออาจารย์มีอายุได้หกสิบกว่าปี เขาก็ยังสอนลูกศิษย์เกี่ยวกับท่าเตะหลายประเภท
ในเวลานั้น เพื่อนของลูกศิษย์คนหนึ่งซึ่งเป็นนักมวยอาชีพที่มีประสบการณ์การชกมวยมากมายในสนามราชดำเนิน พบว่าอาจารย์มวยเฒ่าคนนี้มีนิสัยน่ารำคาญ จึงอยากจะสั่งสอนชายชราผู้นั้น เขาเดินเข้าไปหาอย่างโอหังและขอเตะอาจารย์เฒ่า เพื่อดูว่านักมวยผู้เชี่ยวชาญจะทนรับหมัดหนักๆ ของชายหนุ่มได้ดีแค่ไหน
อาจารย์ใจดีตอบรับและยอมให้ถูกเตะได้ตามใจชอบ
ผู้ทำร้ายเตะอย่างแรงและเร็วมาก เป็นการเตะแบบที่หากถูกเตะเข้าที่หน้าโดยตรงและด้วยแรงเต็มที่ จะสร้างบาดแผลร้ายแรงอย่างที่คุณนึกภาพไม่ออกเลย แม้แต่กับคนอายุหกสิบกว่าปีก็ตาม
เร็วกว่าที่ศรีธรหรือใครๆ จะทันมอง ชายชราเหวี่ยงผู้โจมตีและนักเตะที่หยิ่งยโสล้มลงนอนหงายศีรษะกระแทกพื้นอย่างแรง เขารวบรวมกำลังลุกขึ้นปัดฝุ่นออกจากตัว ตั้งสติ และเดินกลับไปที่ที่นั่ง พยายามแสดงออกว่า “ฉันทนได้โดยไม่เจ็บอะไรเลย” อย่างไรก็ตาม เขาได้เรียนรู้บทเรียนแล้ว และจะไม่กล้าเตะอาจารย์อีกเด็ดขาด
หลังจากนั้นไม่นาน ศรีธรก็สังเกตเห็นว่าเขามีเลือดออกที่หู เธอจึงพาเขาไปโรงพยาบาลเพื่อรักษาบาดแผล โชคดีที่เขาได้รับการรักษาทันท่วงที ก่อนที่อาการจะทรุดหนักและซับซ้อนขึ้น
ความจริงแล้ว บาดแผลของชายผู้นี้ไม่ได้เกิดจากการกระทำที่ไม่สุภาพของอาจารย์เขต แต่
เป็นการกระทำที่น่ารังเกียจและมุ่งร้ายของตัวเขาเองที่นำมาซึ่งผลลัพธ์ที่เลวร้ายเช่นนี้
หากเขาขออนุญาตทดสอบการเตะด้วยความนอบน้อมถ่อมตน เหมือนศิษย์ขออนุญาตอาจารย์ เหมือนผู้เยาว์ขออนุญาตผู้อาวุโส ด้วยความเคารพในอาวุโส เขาคงได้รับความรู้โดยไม่ได้รับบาดเจ็บ
หลักการของศิลปะป้องกันตัวของไทยนั้นตั้งอยู่บนการตอบโต้ต่อแรงโจมตี เหมือนกับสุภาษิตทางพุทธศาสนาที่ว่า “ความทุกข์ที่กระทำต่อผู้อื่นจะย้อนกลับมาหาผู้กระทำ” ซึ่งแนวคิดนี้ก็ไม่ต่างจากสุภาษิตอังกฤษที่ว่า “หว่านเท่าไรก็เก็บเกี่ยวอย่างนั้น”
การเอื้อมมือขึ้นไปเหวี่ยงหน้าแข้งด้วยแรงทั้งหมดไปที่คอของคนที่กำลังก้มตัวลงเพื่อรับการเตะ เป็นการกระทำที่โง่เขลาและเป็นการประมาทคู่ต่อสู้ ดังที่อาจารย์เขตสอนลูกศิษย์เสมอว่า เมื่อเห็นเสือหมอบอยู่ อย่าคิดว่ามันกลัวคุณ”
บุคคลที่ก้มตัวลงเพื่อล่อให้คู่ต่อสู้เตะคอของตนนั้น มีหลายวิธีที่จะหลบหลีกการเตะที่เล็งมา
ตัวอย่างเช่น คุณสามารถก้มตัวลงเพื่อให้เท้าที่พุ่งมาผ่านเหนือศีรษะ หรือคุณสามารถลดตัวลงต่ำกว่านั้นอีก และเมื่อลูกเตะพุ่งผ่านศีรษะ คุณก็สามารถใช้มือรับไว้ได้ในขณะที่ยืดตัวขึ้นจนสุด ผู้เตะจะเสียสมดุลและล้มลงไปข้างหลัง ยิ่งเตะสูงและแรงเท่าไหร่ เขาก็ยิ่งเสียสมดุลมากขึ้นเท่านั้น เขาอาจถึงขั้นถูกพลิกตัวและศีรษะกระแทกพื้นก็ได้
หรือคุณสามารถใช้ส้นมือรับการเตะเหนือเข่าได้ สมมติว่าเขาเตะด้วยหน้าแข้งขวามาทางด้านซ้ายของคุณ คุณสามารถรับการเตะด้วยส้นมือขวาพร้อมกับปรับมุมลำตัว (โดยใช้การ์ดซ้ายนำ) แต่คุณต้องใช้มือซ้ายปิดหูและแขนซ้ายชิดลำตัวไว้ เพื่อเป็นการป้องกันสองชั้น ในกรณีที่แขนซ้ายลื่นหรือถูกเหวี่ยงไปด้านหลัง
เมื่อกดเหนือเข่า ขาที่ใช้เตะจะใช้งานไม่ได้ คุณต้องขยับมือซ้ายจากหูไปไว้ใต้น่องของคู่ต่อสู้ ยกขาของเขาขึ้นมาที่ไหล่ของคุณ พร้อมกับพุ่งตัวไปข้างหน้าและยืดตัวให้สุด ในขณะเดียวกัน มือขวาของคุณควรเลื่อนไปวางไว้ที่คอของเขา การเคลื่อนไหวนี้เทียบเท่ากับการกดเพื่อทุ่มโดยอัตโนมัติ
ด้วยวิธีนี้ ถ้าผู้รับไม่ปล่อยมือแต่ปล่อยตัวเองล้มไปพร้อมกับผู้เตะ ผู้เตะจะนอนอยู่ด้านล่างโดยมีคนถูกเตะอยู่ด้านบน คุณสามารถใช้ข้อศอกกดที่ใต้กระดูกหน้าอกหรือบริเวณกลางลำตัวของเขา และใช้เข่ากดที่บริเวณหัวหน่าวของเขา วิธีนี้เรียกว่า การโยนและซ้อน (throw and stack)
นี่เป็นท่าเดียวกับที่นักมวยไชย่า นายพลอง จำนองทอง จากค่ายของเฉาขุน วชิษฐารักษ์ (คำศรียะไพ) ใช้เอาชนะนักมวยโคราช นายพลอง ปราบสบก มวยมีชู ขณะปฏิบัติหน้าที่ในกรมทหารเกณฑ์
ท่านี้สามารถปรับเปลี่ยนได้ด้วยการปรับมุมเล็กน้อย เพื่อให้กลายเป็นการทุ่มและทับซ้อนที่อันตรายถึงชีวิตได้
ท่านี้สามารถใช้ตอบโต้การเตะและป้องกันการโจมตีด้วยเข่าได้ และเป็นที่รู้จักในหมู่ศิษย์ของอาจารย์เขตว่าเป็นท่าประจบสอพลอ
'ยักษ์ลักพาตัวหญิงสาว' เป็นอีกหนึ่งท่าทุ่มในมวยไทย ท่านี้ใช้เพื่อตอบโต้หมัดตรง คุณหลบหมัดโดยการถอยออกไปด้านหลังแขนของผู้ชก แล้วล็อกแขนของคุณกับแขนที่ชก บิดสะโพกเพื่อรับน้ำหนักขณะทุ่มเหมือนท่าทุ่มในยูโด ตอนเด็กๆ ผมมักเห็นนักมวยใช้ท่าทุ่มแบบนี้บ่อยๆ แต่ดูเหมือนว่าท่านี้จะหายไปนานแล้ว
มวยในปัจจุบันใช้เพียงเทคนิค "การไถ" ซึ่งเป็นกลยุทธ์ใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่ถึง 10 ปีที่ผ่านมา เมื่ออาจารย์เขตเห็นนักมวยคนหนึ่งจับขาคู่ต่อสู้ เขาจึงเรียกท่านี้ว่า "ล่อเสือเข้ามาในบ้าน"
“ในป่ามีเสืออาศัยอยู่นะลูก ถ้าเจ้าล่อมันเข้ามาในบ้าน มันจะกินเจ้าทั้งเป็น” เขาจะพูด
อย่างที่ผมได้เรียนรู้จากเขา เมื่อคุณสามารถจับขาของเขาไว้ได้แบบนี้แล้ว ทำไมคุณถึงอยากจะไถเขาเพื่อทำให้เรื่องยากขึ้นไปอีก? คุณไม่ใช่ควาย และการผลักเขาไปรอบๆ สนามแบบนั้นดูเหมือนจะไม่สร้างความเสียหายใดๆ ให้กับคู่ต่อสู้ของคุณเลย
สิ่งที่คุณควรทำคือจับน่องของเขาให้แน่น แล้วเตะขาขึ้นด้วยแรงทั้งหมด จนกระทั่งคุณล้มลงไปด้านหลังบนพื้นด้วยน้ำหนักตัวทั้งหมด และนั่นแหละคือวิธีที่จะได้ผล ลองนึกภาพดูสิว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับขาที่อยู่ในมือคุณ
ท่าทุ่มนี้ใช้งานง่ายและเหมาะที่สุดสำหรับการรับมือกับการกระโดดเข่าหรือเข่าลอยที่คู่ต่อสู้ของคุณมักใช้เป็นท่าไม้ตาย อย่ากลัวที่จะรับมือมัน
ถ้าเขาทุ่มเข่าขวาใส่คุณ ให้รับด้วยฝ่ามือซ้าย หรือผลักออกไปโดยดึงใต้เข่าพร้อมกับก้าวเท้าขวาและปรับมุม โดยดันใต้คางหรือคอ คล้ายกับการสวนกลับเมื่อถูกเตะ
หนุมานที่ทะยานขึ้นสูงเพื่อจะหักคอช้างเอราวัณ กลับต้องพ่ายแพ้ด้วยการพลิกตัวหงายหลังตกลงพื้นหมดสติคาที่ ราวกับถูกลูกศรของอสูรอินทราจิตที่อยู่บนหลังช้างแทงเข้าอย่างจัง
คนไทยมักสอนลูกหลานว่า: ต้องแข็งแกร่งแต่ต้องไม่โอ้อวด เก็บดาบไว้ในฝัก และซ่อนกรงเล็บเหมือนเสือ อย่าอวดหางเหมือนแมงป่อง
ดังนั้น การทุ่มแบบไทยจึงถูกซ่อนเร้นอย่างแนบเนียน หลักการพื้นฐานของการทุ่มในมวยไทยสามารถนำไปใช้ได้แม้กระทั่งกับควาย
อาจารย์เคยถามฉันว่า:
'ลูกเคยล้มควายมาก่อนไหม?'
ตอนเด็กๆ ฉันมักจะไปเล่นที่นาข้าวกับเพื่อนๆ และเพื่ออวดเพื่อนๆ ฉันก็จะคุยโม้ไปเรื่อยๆ
“ฉันจะแสดงให้คุณดูว่าวิธีการล้มควายทำอย่างไร” ไม่มีใครเชื่อว่าฉันจะทำได้
ผมเข้าไปหามันจากด้านหน้า จับเขาของมันทั้งสองข้างแล้วบิดไปทางขวาด้วยแรงทั้งหมด มันรู้สึกถึงแรงกดดันจึงขัดขืนและพยายามบิดกลับไปทางซ้าย
ผมจึงผลักมันไปทางซ้ายด้วยแรงของมันเอง มันล้มลงไปนอนราบกับพื้นทางซ้าย แล้วก็ลุกขึ้นด้วยความตกใจและวิ่งหนีไป เพื่อนๆ ของผมพูดว่า “เขท นายมีพละกำลังมหาศาลจริงๆ”
อันที่จริงแล้วไม่ใช่กำลังของผม แต่เป็นกำลังของควายต่างหาก มันล้มลงเองต่างหาก”
นี่คือแนวคิดพื้นฐานของมวยไทย คนตัวเล็กสามารถเอาชนะคนตัวใหญ่ได้ และคนจำนวนน้อยสามารถเอาชนะคนจำนวนมากได้
คัดลอกบางส่วนจากหนังสือมวยไทย โดยวัลลภิษฐ์ โสธประเสริฐ
แม่ไม้มวยไทยตำรับโคราช
แม่ไม้หรือกลเม็ดเด็ดพรายมวยโคราชนั้นอยู่ที่การรำมวย เพราะการรำมวยเป็นพื้นฐานสำคัญคือ ท่าย่างสามขุมและท่าพรหมสี่หน้าที่จะนำไปสู่การบูรณาการกับท่ามวยท่าอื่นๆ รวมทั้งการใช้อวัยวะส่วนต่างๆ เป็นอาวุธในการเผด็จศึกพิชิตคู่ต่อสู้ ซึ่งนักมวยจะต้องฝึกฝนจนเกิดความชำนาญอย่างคล่องแคล่ว จึงจะสามารถใช้หมัด เท้า เข่า ศอก ฯลฯ ได้อย่างสัมพันธ์กัน อนึ่ง ในบรรดาครูมวยต่างๆ เห็นว่าแม่ไม้มวยไทยตำรับโคราชเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวแตกต่างไปจากที่อื่นๆ
๑.การจดมวย เมื่อเผชิญหน้าคู่ต่อสู้ มวยโคราชจะใช้ลีลาการชกด้วยการจดมวย ซึ่งนิยมจดมวยทางหนา คือ ทิ้งเท้า เข่างอเล็กน้อย ลำตัวหันเข้าหาคู่ต่อสู้ ให้น้ำหนักอยู่ที่เท้าหน้า ส้นเท้าหลังเขย่ง เท้าไหนออกหน้าหมัดข้างนั้นจะต้องจดอยู่ด้านหน้า การจดมวยแบบเหยียดขาเขย่งบนปลายเท้า จะทำให้เตะได้รุนแรงและสร้างอันตรายที่เรียกว่าเตะคอขาด ลีลาลักษณะนี้นับเป็นกลวิธีที่ทำให้เกิดความสง่างามน่าเกรงขามเป็นอย่างยิ่ง การรุกเข้าออกโดยใช้ท่าเท้า ถ้าฝึกจนชำนาญจะสามารถใช้วิธีถ่ายแรงคู่ต่อสู้ที่ใช้อาวุธมาให้ผ่อนจากหนักเป็นเบาได้ และสามารถใช้วิธีผสมแรงเมื่อคู่ต่อสู้เข้าทำ ทำให้เกิดแรงบวกที่จะใช้อาวุธได้หนักหน่วงและรุนแรงยิ่งขึ้น นอกจากนี้แล้วยังสามารถออกอาวุธยืดหยุ่นโดยผสมท่าเท้า รั้งเข้า รั้งออก ได้ดังที่ต้องการอีกด้วย เรียกวิธีรั้งเข้าออกนี้ว่า “สำรอกกลับ” ทำให้คู่ต่อสู้หลงกลคิดว่าเสียหลักถลำตัวไปแล้วก็จะเข้าซ้ำเติม ก็จะถูกกลยุทธ์สำรอกกลับนี้ตอบโต้โดยที่คู่ต่อสู้ไม่คาดคิดมาก่อน และเกิดการเพลี่ยงพล้ำได้ในที่สุด ฉะนั้นการรำมวยประกอบท่าเท้าย่างสามขุมจึงสำคัญและเป็นพื้นฐานของมวยสายโคราช ซึ่งการจดมวยจะมี ๒ แบบ หรือ ๒ เหลี่ยม คือ จดมวยเหลี่ยมขวา และจดมวยเหลี่ยมซ้าย
๒.การจดถอย คือลีลาที่ขยับเท้าหลังเล็กน้อย พร้อมกับถอนเท้าหน้าถอยมาด้านหลังในลักษณะเขย่งทิ้งเท้าเข่างอเล็กน้อย ขณะเดียวกันก็ดึงหมัดที่จดอยู่ข้างหน้าถอยเข้ามาหาตัว (Watakan 2554)
๓.การเตะถีบ โดยเฉพาะท่าถีบสลัด ส่วนเข่าฝึกใช้โยนทั้งซ้ายและขวา และศอกเป็นอาวุธสั้นที่ใช้ในระยะประชิดตัวที่ทรงอนุภาพมากโดยใช้ตีและถอง นายยัง หาญทะเล โด่งดังจากใช้ “หมัดเหวี่ยงควาย” มวยโคราชเป็นมวยหมัดหนักเปรียบได้ว่าสามารถล้มควายได้จึงเรียกว่าหมัดเหวี่ยงควาย ส่วนหมื่นชงัด เชิงชกมีลีลาการเตะที่เลื่องลือคือเตะรุนแรง จนเลื่องลือว่าเป็นมวยที่ชกหมัดตรง ต่อยแหวกการคุมได้ดีกว่าใครๆ (KATIPP 2556)
๔.หมัดเหวี่ยงควาย ถือเป็นกลวิธีและอาวุธที่สำคัญของแม่ไม้มวยโคราช แม้นักมวยรุ่นหลังๆ อย่าง บัวขาว บัญชาเมฆ นักมวยซูเปอร์สตาร์ ชนะน็อก มารวน ทูทูห์ นักชกมวยไทยจากเนเธอร์แลนด์ ฉายา “กังหันนรก” ยกที่ ๒ ในศึกคุหลุนไฟต์ ที่เกาะไหหลำ ประเทศจีน เมื่อ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ บรรดาแฟนมวยต่างกล่าวว่าบัวขาวได้ใช้หมัดเหวี่ยงควาย ซึ่งเป็นแม่ไม้มวยโคราชของหมื่นชงัดเชิงชก (แดง ไทยประเสริฐ) (เดลินิวส์ ๒๕๖๐)
มวยลพบุรีมีเอกลักษณ์คือพันมือครึ่งแขนและพันคาดทับข้อเท้า แต่ไม่คาดเชือกยาวเท่ามวยโคราช เนื่องจากเน้นการใช้แขนรับลูกเตะหรือรับศอก (การกัน) การพันผ้าหนาไปจนถึงศอกจะช่วยป้องกันกระดูกแขนแตกจากการปะทะหนัก ๆ ได้ดี รุกรับคล่องแคล่วว่องไว สายตาคมกริบ ต่อยหมัดตรงแม่นยำ เป็นมวยเกี้ยว (มวยที่ใช้ชั้นเชิง) ใช้ชั้นเชิงเข้าทำคู่ต่อสู้ มีกลลวง มากมาย หลอกล่อหลบหลีก สายตาดี ออกอาวุธหมัด เท้า เข่า ศอกได้รวดเร็ว การตั้งม้า นักมวยลพบุรีจะตั้งท่าจดมวยที่กว้างและมั่นคง แต่ขยับตัวได้รวดเร็วเหมือนพยัคฆ์จ้องตะครุบเหยื่อ[3]
มวยลพบุรีมีท่าจดมวยพระกาฬเปิดโลก หงายมือทั้งสองข้างขึ้น หมัดหน้าสูงเท่าระดับคาง หมัดหลังสูงเท่าราวนม ยืนเท้าหน้าหลัง ขาทั้งสองข้างยืดตรง หันหน้าตรงเข้าหาคู่ต่อสู้ ลักษณะการชก จะชกกระแทกไปอย่างรวดเร็วในลักษณะหงายมือ เป้าหมายคือคางหรือไม่ก็ใบหน้าคู่ต่อสู้ เรียกว่า ยอเขาพระสุเมรุ และเมื่อต่อย 2 หมัดพร้อมกันเรียกว่า หนุมานถวายแหวน
การไหว้ครูที่เน้นเฉพาะของมวยลพบุรีคือ ท่านารายณ์ขว้างจักร และท่าพระรามแผลงศร แม่ไม้มวยลพบุรี ส่วนมากเกี่ยวข้องกับลิง ช้าง และตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ เช่น ขุนยักษ์จับลิง หักงวงไอยรา หักคอเอราวัณ ยกเขาพระสุเมรุ ลูกไม้มวยลพบุรี ได้แก่ ขุนยักษ์พานาง หนุมานถวายแหวน เอราวัณเสยงา พระรามโน้มศร กวางเหลียวหลัง[4]
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น