คำแปลบท "察相第六" จาก "長短經" (ตําราพิชัยสงคราม/ตํารากลยุทธ์)
---
《左傳》กล่าวว่า: "โจวเน่ยฉื่อซูฝูเดินทางไปยังรัฐหลู่ กงซุนอ้าวได้ยินว่าเขาดูโหงวเฮ้งผู้คนได้ จึงให้บุตรชายทั้งสองเข้าพบ ซูฝูกส่าวว่า: 'กู่ว (穀) จะเลี้ยงดูเจ้า ส่วนหนาน (難) จะเก็บศพเจ้า ใบหน้าส่วนล่างของกู่วอิ่มเต็ม เขาจะต้องมีผู้สืบทอดในรัฐหลู่เป็นแน่'" (ตู้ยวี่อรรถาธิบายว่า: "ใบหน้าส่วนล่างอิ่มเต็ม หมายถึงใบหน้าเป็นรูปสี่เหลี่ยม") เจิ้งปั๋วจัดงานเลี้ยงให้เจ้าจ้าวเมิ่ง ณ 垂隴 ขุนนางเจ็ดคนติดตามมา เจ้าจ้าวเมิ่งกล่าวว่า: "ขุนนางทั้งเจ็ดติดตามเจ้าผู้ครองแคว้นมา นับเป็นเกียรติแก่ข้า ขอให้ทุกคนขับร้องบทกวี เพื่อให้ของขวัญจากเจ้าผู้ครองแคว้นสมบูรณ์" จื่อจ่านขับร้อง "草蟲" (จ้งเฉ่า) เจ้าจ้าวเมิ่งกล่าวว่า: "ดีจริง! นี่คือผู้เป็นนายของผู้อื่น ทว่าข้ายังไม่คู่ควรจะเทียบเทียม" อิ้นต้วนขับร้อง "蟋蟀" (ซี่ซ่วย) เจ้าจ้าวเมิ่งกล่าวว่า: "ดีจริง! นี่คือผู้ปกป้องตระกูล ข้ามีความหวังแล้ว" (จื่อจ่านคือผู้ที่จะจากไปทีหลัง เพราะอยู่เบื้องบนแต่ไม่ลืมที่จะถ่อมตน อิ้นชื่อคือผู้ที่จะตามมา รื่นเริงแต่ไม่ฟุ่มเฟือย รื่นเริงเพื่อให้ผู้คนสงบสุข ไม่ใช้จ่ายสุรุ่ยสุร่ายเพื่อบังคับผู้อื่น จากไปทีหลัง ก็ไม่สมควรหรือ?)
《ฮั่นซู》กล่าวว่า: "ฮั่นเกาจู่แต่งตั้งให้หลิวปี้เป็นอู๋อ๋อง เมื่อแต่งตั้งแล้ว จักรพรรดิทรงดูลักษณะของเขาตรัสว่า: 'ใบหน้าของเจ้ามีลักษณะขบถ ภายหน้าห้าสิบปีแห่งราชวงศ์ฮั่น ดินแดนตงหนานจะเกิดกบฏ มิใช่เจ้าหรอกหรือ? ใต้หล้านี้คือครอบครัวเดียวกัน จงระวังอย่าได้คิดขบถ'"
《คัมภีร์》กล่าวว่า: "ผู้ที่มีกระดูกเหนือคิ้วสูงเด่นเป็นสัน เรียกว่ากระดูกเก้าขบถ (九反骨) ผู้นั้นมักมีจิตใจที่ซ่อนเร้นความมักใหญ่ใฝ่สูง" และยังกล่าวว่า: "ผู้ที่มีสีเหลืองวนรอบกลางหน้าผาก จากแนวเส้นผมผ่านหน้าผากทั้งสองข้าง ใต้คิ้วทั้งสองมีสีเหลืองปรากฏ และตรงกลางเหนือขึ้นไปมีสีเหลืองลากตรงลงมาถึงจมูก นี่คือลักษณะของผู้ดำรงตําแหน่งซานกง (มหาเสนาบดี) แม้ผู้ต่ำต้อยมีลักษณะเช่นนี้ ก็อาจสังหารเจ้านายหรือบิดาได้"
《ชุนชิวจั่วชื่อจ้วน》กล่าวว่า: "ฉู่จื่อต้องการตั้งซางเฉินเป็นรัชทายาท จึงไปหารือกับอิ่นจื่อซ่าง จื่อซ่างทูลว่า: 'ชายผู้นี้ นัยน์ตาดั่งนกต่อ เสียงดั่งสุนัขจิ้งจอก เป็นคนโหดเหี้ยมอํามหิต ตั้งเป็นรัชทายาทมิได้' กษัตริย์มิได้ทรงฟัง ภายหลังซางเฉินก่อกบฏ ใช้ทหารวังเข้าล้อมพระเจ้าเฉิงอ๋อง แล้วปลงพระชนม์ด้วยการรัดพระศอ" และยังกล่าวว่า: "ฉู่ซือหม่า (จอมทัพ) จื่อเหลียงให้กําเนิดบุตรชื่อเยว่เจียว จื่อเหวินกล่าวว่า: 'จงสังหารเด็กคนนี้เสีย เขามีรูปร่างดั่งหมีเสือ และมีเสียงดั่งสุนัขจิ้งจอกป่า หากไม่สังหาร จะต้องทําลายตระกูลรั่วอ้าวเป็นแน่ สุภาษิตกล่าวว่า: "ลูกหมาป่าย่อมมีใจดุร้าย" นี่คือหมาป่า จะเลี้ยงไว้ได้อย่างไร?' จื่อเหลียงไม่ยอม ภายหลังเยว่เจียวก่อกบฏ โจมตีกษัตริย์ กษัตริย์ฉู่ทรงตีกลองศึกบุกเข้าโจมตี จึงสังหารตระกูลรั่วอ้าวสิ้น" และยังกล่าวว่า: "จิ้นหานเซวียนจื่อเดินทางไปรัฐฉี พบจื่อหย่า จื่อหยาเรียกจื่อฉีบุตรชายของตน ให้เข้าแสดงตัวต่อเซวียนจื่อ เซวียนจื่อกล่าวว่า: 'นี่มิใช่ผู้ปกป้องตระกูล เป็นผู้ที่ไม่ยอมเป็นข้ารับใช้'" ตู้ยวี่อรรถาธิบายว่า: "หมายความว่าจื่อฉีมีความทะเยอทะยานและอุปนิสัยแข็งกร้าวเกินไป" สิบปีต่อมา เขาหนีมายังรัฐจิ้น
พระอนุชาของโจวหลิงอ๋อง พระนามว่าตันจี้ สิ้นพระชนม์ โอรสของพระองค์นามว่าคั่ว (括) กําลังจะเข้าเฝ้ากษัตริย์แล้วก็ถอนหายใจ ซ่านกงจื่อเชียนฉีได้ยินเสียงถอนหายใจ จึงเข้าวังไปกราบทูลกษัตริย์ว่า: "เขาไม่โศกเศร้าแต่มีความปรารถนายิ่งใหญ่ สายตากระสับกระส่ายและเดินยกเท้าสูง ใจของเขาลอยไปที่อื่นแล้ว หากไม่สังหาร จะต้องเป็นภัย" กษัตริย์ตรัสว่า: "เด็กน้อยจะรู้อะไร?" ต่อมาเมื่อหลิงอ๋องสวรรคต ตันคั่วต้องการยกองค์ชายหนิงฟูขึ้นเป็นกษัตริย์ เหล่าไท่ฟูแห่งโจวจึงสังหารหนิงฟู
ฉีชุยจู่นําทัพมาบุกรัฐหลู่ของเรา เจ้าผู้ครองรัฐทรงกังวล เมิ่งกงชั่วกล่าวว่า: "ชุยจื่อมีจุดมุ่งหมายอันยิ่งใหญ่ มิใช่จะมุ่งทําร้ายเรา เขาจะต้องรีบยกทัพกลับ ไฉนต้องกังวล? ทัพของเขามิได้เข้าปล้นสะดม และควบคุมคนไว้ไม่เข้มงวด ผิดแปลกไปจากวันก่อน" ทัพฉีกลับไป และแน่นอนชุยจู่ก็ลอบปลงพระชนม์จวงกงแห่งฉี
รัฐจิ้นและรัฐฉู่ประชุมเชื้อพระวงศ์เพื่อทําสัญญาพันธมิตร ฉู่กงจื่อเหวยแต่งกายด้วยอาภรณ์และเครื่องป้องกันของกษัตริย์ ท่านซุนมู่จื่อแห่งรัฐหลู่กล่าวว่า: "องค์ชายฉู่งามสง่ายิ่งนัก เยี่ยงองค์ราชา!" (ตู้ยวี่อรรถาธิบายว่า: "คือทรงอาภรณ์ของกษัตริย์") ในปีนั้น จื่อเหวยได้ช่วงชิงราชบัลลังก์
เว่ยซุนเหวินจื่อเดินทางมาเจริญสัมพันธไมตรีกับรัฐของเรา เมื่อเจ้านายก้าวขึ้นสู่แท่น เขาก็ก้าวตามขึ้นไปด้วย ซุนมู่จื่อแห่งรัฐหลู่รีบเข้าไปกล่าวว่า: "ในการประชุมพันธมิตรระหว่างรัฐ กษัตริย์ของข้าไม่เคยตามหลังกษัตริย์แห่งรัฐเว่ย แต่วันนี้ท่านไม่ยอมตามหลังกษัตริย์ของข้า ข้าไม่ทราบว่าท่านล่วงเกินอันใด ท่านควรสงบใจลงบ้าง" ซุนจื่อไม่มีคําจะแก้ตัว และก็ไม่มีสีหน้าสลดใจ มู่ซูกล่าวว่า: "ซุนจื่อจะต้องถึงฆาตโดยแน่ เป็นข้ารับใช้แต่ทําตัวดั่งเจ้านาย ล่วงเกินแล้วไม่รู้สึกผิด นี่คือรากฐานแห่งหายนะ" ภายหลังสิบสี่ปี หลินฝู่ (ซุนเหวินจื่อ) ได้ขับไล่เจ้านายของตน
แต่เดิม เมื่อเจิ้งปั๋วจัดงานเลี้ยงให้เจ้าจ้าวเมิ่ง ขุนนางทั้งเจ็ดขับร้องบทกวี ปั๋วโหย่วขับร้อง "鶉之賁賁" (ชุนจือเพินเพิน) เมื่องานเลี้ยงสิ้นสุด เจ้าจ้าวเมิ่งบอกซูเซี่ยงว่า: "ปั๋วโหย่วจะต้องถูกประหารชีวิตเป็นแน่ บทกวีใช้แสดงเจตจํานงค์ เจตจํานงค์ของเขาหมิ่นประมาทผู้อยู่เหนือกว่า กลับนํามาใช้อวดอ้างต่อหน้าแขกเพื่อความรุ่งเรืองแห่งตน จะคงอยู่ได้นานหรือ?"
ในยุคเว่ย กวันลู่ได้ดูลักษณะของเหอเยี่ยนกับเติ้งหยาง ทํานายว่าจะถูกประหารชีวิต หลังจากทั้งสองเสียชีวิตลง น้าชายของกวันลู่ถามถึงเรื่องนี้ กวันลู่ตอบว่า: "ท่วงท่าการเดินของเติ้งหยาง ข้อต่อไม่รัดกระดูก ชีพจรไม่ควบคุมเนื้อหนัง ยืนขึ้นก็เอียงไปมาเหมือนไร้แขนขา เรียกว่า กุ่ยเจ้า (鬼躁) ลักษณะท่าทางของเหอเยี่ยน วิญญาณไม่รักษาที่อยู่ ใบหน้าไร้สีสัน จิตวิญญาณล่องลอยดุจควัน สีหน้าเหมือนไม้แห้งตาย เรียกว่า กุ่ยโยว (鬼幽) ลักษณะกุ่ยเจ้า จะถูกสายลมกวาดเอาไป ลักษณะกุ่ยโยว จะถูกไฟเผาผลาญ นี่คือเครื่องหมายแห่งธรรมชาติ ไม่อาจปิดซ่อนได้"
ซ่งข่งซี กวงไปเยือนเยาเชิง กล่าวว่า: "การดูลักษณะของบุรุษ สวรรค์ต้องการให้โค้งมน แผ่นดินต้องการให้เหลี่ยม ดวงตาต้องการให้สุกใส จมูกต้องการให้เป็นดั่งคาน กระแสน้ําทั้งสี่ต้องการให้ชัดเจน ภูเขาทั้งห้าต้องการให้แข็งแกร่ง สิ่งเหล่านี้ ท่านไม่มีเลยสักประการ นอกจากนี้นัยน์ตาของท่านยังล่องลอยดั่งการมองแกะ กิริยายักเยื้องเสียจังหวะ เสียงดังแหบแห้งกระจัดกระจายไม่กังวาน ไม่เพียงจะสูญเสียซึ่งพรและยศศักดิ์เท่านั้น ยังจักต้องประสบภัยพิบัติ" ภายหลังคนเหล่านี้ทั้งหมดคิดก่อการกบฏ และถูกประหารชีวิต
จากที่กล่าวมานี้ การสังเกตบุคคลจากลักษณะภายนอก มีมานานแล้ว
ดังนั้นจึงกล่าวว่า: ความมั่งคั่งและเกียรติยศอยู่ที่โครงสร้างกระดูก ความโศกและความยินดีอยู่ที่สีหน้า
《คัมภีร์》กล่าวว่า: "สีเขียว หมายถึงความโศกเศร้า สีขาว หมายถึงการร้องไห้ สีดํา หมายถึงความเจ็บป่วย สีแดง หมายถึงความตกใจกลัว สีเหลือง หมายถึงความยินดี สีทั้งห้านี้ ให้แยกแยะตามฤดูกาลทั้งสี่ ในสามเดือนแห่งฤดูใบไม้ผลิ สีเขียวคือราชา (เด่นที่สุด) สีแดงคืออัครมหาเสนาบดี (รองลงมา) สีขาวคือนักโทษ สีเหลืองและสีดําคือความตาย ในสามเดือนแห่งฤดูร้อน สีแดงคือราชา สีขาวและสีเหลืองคืออัครมหาเสนาบดี สีเขียวคือความตาย สีดําคือนักโทษ ในสามเดือนแห่งฤดูใบไม้ร่วง สีขาวคือราชา สีดําคืออัครมหาเสนาบดี สีแดงคือความตาย สีเขียวและสีเหลืองคือนักโทษ ในสามเดือนแห่งฤดูหนาว สีดําคือราชา สีเขียวคืออัครมหาเสนาบดี สีขาวคือความตาย สีเหลืองและสีแดงคือนักโทษ หากได้ตามฤดูกาลของสีนั้น สีของราชาและอัครมหาเสนาบดีปรากฏ เป็นมงคล หากไม่ได้ตามฤดูกาล สีของราชา อัครมหาเสนาบดีกลายเป็นนักโทษหรือความตาย เป็นอัปมงคล"
กวันลู่แห่งวุยก๊กไปเยี่ยมบ้านของลูกพี่ลูกน้อง พบแขกสองคน เมื่อแขกไปแล้ว กวันลู่กล่าวกับพี่ว่า: "ชายทั้งสองคนนี้ หว่างหว่างกลางหน้าผากและระหว่างปากกับหู มีไออัปมงคลปรากฏพร้อมกัน ความวิปริตผิดเพี้ยนจะบังเกิดแก่ทั้งคู่ วิญญาณทั้งสองไร้ที่อยู่ จะต้องล่องลอยไปในทะเล กระดูกจะหวนคืนสู่บ้าน" ภายหลังทั้งสองจมน้ำตาย นี่เป็นการยกตัวอย่างผลแห่งการเปลี่ยนแปลงของสี
ความสําเร็จหรือล้มเหลวอยู่ที่การตัดสินใจ ใช้หลักการเหล่านี้ประกอบกัน ย่อมไม่ผิดพลาดแม้ในหมื่นครั้ง
《คัมภีร์》กล่าวว่า: "การกล่าวว่าผู้ใดสูงส่งหรือต่ําต้อย อยู่ที่กระดูกและโครงสร้าง การกล่าวว่าผู้ใดมีอายุยืนหรือสั้น อยู่ที่ความอิ่มหรือความพร่องของร่างกาย"
《คัมภีร์》กล่าวว่า: "ลมหายใจของมนุษย์ คือที่อยู่ของชีวิต ลมหายใจที่ยาวต่อเนื่อง เป็นลูกคลื่น ดูยาวและช้า คือผู้มีอายุยืน ลมหายใจที่กระชั้น ถี่ สั้น ยาวไม่เท่ากัน คือผู้มีอายุสั้น" และยังกล่าวว่า: "ผู้ที่มีกระดูกและเนื้อหนังแข็งแกร่ง จะมีอายุยืนแต่ไร้ความสุข ผู้ที่มีเนื้อหนังนุ่มนวล จะมีความสุขแต่อายุสั้น"
《จั่วจ้วน》กล่าวว่า:
รัฐหลู่ส่งเสี่ยงจ้งไปรัฐฉี เมื่อกลับมารายงานว่า: "ข้าพเจ้าได้ยินว่าชาวฉีจะมากินข้าวสาลีของหลู่ แต่จากการสังเกตของข้าพเจ้า พวกเขาทําไม่ได้ คําพูดของเจ้านายฉีนั้นมักง่าย จ่างเหวินจ้งเคยกล่าวไว้ว่า: 'เมื่อผู้ปกครองมักง่าย จะต้องตาย' [หากผู้นําประพฤติตนเหลวแหลก มักง่าย ย่อมนําไปสู่ความพินาศ]" ภายหลังเป็นดังนั้นจริง
เจิ้งปั๋วเดินทางไปรัฐจิ้นเพื่อตอบรับการสงบศึก ได้รับมอบหยกที่ตงอิ๋งทางตะวันออก เจิ้นปั๋วขุนนางจิ้นกล่าวว่า: "เจิ้งปั๋วคงจะตายแล้วกระมัง? เขาทอดทิ้งตนเองแล้ว! สายตาล่องลอย ก้าวเดินรวดเร็ว ไม่อยู่ในที่ของตนอย่างสงบ ย่อมคงอยู่ได้ไม่นาน" (ตู้ยวี่อรรถาธิบายว่า: "หมายถึงเจิ้งปั๋วมิได้สํารวมระวัง") เดือนหกก็สิ้นพระชนม์
โจวเทียนหวังส่งหลิวกังกงและเฉิงซู่กงไปร่วมกับจิ้นโหวในการโจมตีรัฐฉิน เฉิงจื่อรับเนื้อบูชาที่หน้าแท่นบูชาดิน โดยมิได้แสดงความเคารพ หลิวจื่อกล่าวว่า: "ข้าได้ยินมาว่า มนุษย์รับแก่นแท้แห่งฟ้าดินมาเพื่อถือกําเนิดขึ้นมาในโลก สิ่งที่เป็นตัวกําหนดชะตาชีวิตก็คือลมหายใจ ดังนั้น มนุษย์จึงมีแบบแผนของการกระทํา พิธีกรรม ความชอบธรรม และกิริยามารยาท เพื่อกําหนดชะตาชีวิตของตน ผู้ที่ปฏิบัติได้ถูกต้องย่อมหล่อเลี้ยงชีวิตให้เจริญด้วยวาสนา ผู้ที่ปฏิบัติผิดพลาดย่อมทําลายชีวิตของตนและนําภัยพิบัติมาสู่ตัว ดังนั้น ปราชญ์ย่อมเคร่งครัดในแบบแผนพิธีการ อนุชนก็พากเพียรทํางานหนัก การเคร่งครัดในแบบแผนพิธีการนั้น ไม่มีสิ่งใดสําคัญเท่าการแสดงความเคารพนบนอบ การทํางานหนักก็ไม่มีสิ่งใดสําคัญเท่าการบากบั่นอย่างแน่วแน่ ความเคารพนบนอบอยู่ที่การหล่อเลี้ยงจิตวิญญาณ ความแน่วแน่อยู่ที่การรักษาหน้าที่การงาน ภาระกิจสําคัญของชาตินั้นอยู่ที่การบวงสรวงและศึกสงคราม การบวงสรวงต้องถือเครื่องเซ่น การสงครามต้องถือเนื้อที่แจกก่อนออกรบ เหล่านี้เป็นข้อปฏิบัติสําคัญในการสื่อกับเทพเจ้า บัดนี้เฉิงจื่อละเลยข้อปฏิบัติสําคัญเช่นนี้ ก็เท่ากับละทิ้งชะตาชีวิตของตนแล้ว เขาคงอยู่ได้ไม่นาน" เดือนห้า เขาก็สิ้นชีวิตที่ตําบลเสีย
จิ้นโหวโปรดปรานเฉิงเจิ้ง ให้เขาช่วยบัญชาการกองทัพล่าง เจิ้งสิงเหรินกงซุนหุยเดินทางไปเจริญสัมพันธไมตรีที่รัฐจิ้น เฉิงเจิ้งถามเขาว่า: "ข้าขอถามถึงการถ่อมตัวลดฐานะลงนั้น มีเหตุผลอันใด?" จื่ออวี่ไม่สามารถตอบได้ เมื่อกลับไปเล่าให้หรานหมิงฟัง หรานหมิงกล่าวว่า: "ผู้นี้จะต้องตายแล้ว! หรือไม่เช่นนั้นก็ต้องถูกขับไล่เนรเทศ ผู้สูงศักดิ์ย่อมรู้จักยําเกรง เมื่อรู้ยําเกรงแล้วคิดจะถ่อมตนลดฐานะลง ก็ย่อมบันลุถึงขั้นแห่งการปฏิบัติตน เพียงเป็นผู้น้อยกว่าผู้อื่นเท่านั้น แล้วจะมีอะไรต้องถามอีกเล่า? ยิ่งกว่านั้น ผู้ที่ขึ้นสู่ที่สูงแล้วกลับแสวงหาการลดต่ําลง เป็นผู้รู้แจ้งเห็นจริง แต่ไม่ใช่สําหรับเฉิงเจิ้งผู้มีภัยร้ายแรงหรือ? หากไม่เป็นเช่นนั้น ก็คือเขามีความเจ็บป่วยทางจิตวิปลาส กําลังจะตายจึงมีความทุกข์กังวลกระนั้นหรือ?" ปีต่อมา เฉิงเจิ้งก็ถึงแก่กรรม
โจวเทียนหวังส่งซ่านจื่อไปพบหานเซวียนจื่อที่เมืองชี ซ่านจื่อมองต่ํา พูดช้า ซูเซี่ยงกล่าวว่า: "ซ่านจื่อคงจะตายแล้วกระมัง? ในราชสํานักก็ย่อมมีที่ประจํา ในการประชุมก็ย่อมมีเครื่องหมาย เสื้อผ้าก็มีชายผ้าและสายรัด การเจรจาในที่ประชุม จักต้องส่งเสียงให้ได้ยินไปถึงตําแหน่งที่หมายไว้ เพื่อให้ทราบถึงลําดับขั้นของกิจการ สายตาก็จักต้องไม่มองให้เกินเลยไปกว่าที่ผ้ารัดเอวและชายเสื้อ เพื่อให้เห็นถึงสีหน้าท่าทาง คําพูดใช้เพื่อบัญชา สีหน้าท่าทางใช้เพื่อแสดงออก เมื่อขาดตกบกพร่องย่อมเกิดความผิดพลาด บัดนี้ซ่านจื่อเป็นผู้แทนของอ๋องแห่งโจว มาเพื่อร่วมประชุมกิจการ แต่กลับทอดสายตาไม่ถึงระดับผ้ารัด คําพูดก็ไม่ได้ยินไปไกลเกินกว่าฝีก้าว สีหน้าก็มิได้บ่งบอกอากัปกิริยา และวาจาก็มิได้แจ่มชัดกระจ่าง การไม่บ่งบอกกิริยาย่อมหมายถึงความไม่เคารพ การไม่กระจ่างย่อมหมายถึงผู้คนไม่ยอมปฏิบัติตาม เขาไม่มีลมหายใจที่จะดํารงตนอยู่ต่อไป" ฤดูหนาวปีนั้น ซ่านจื่อสิ้นชีวิต
ซ่งผิงกงจัดงานเลี้ยงให้เจาจื่อ ดื่มกินอย่างสนุกสนาน แต่กล่าววาจากลับร้องไห้ เยวี่ยฉีเป็นผู้ช่วยงาน เมื่อออกมาแล้วบอกแก่ผู้อื่นว่า: "บัดนี้เจ้านายของเราและซูซุนกงลงจะต้องตายแล้วกระมัง? ข้าได้ยินว่า: การร้องไห้ในยามสุข และการหัวเราะในยามทุกข์ ล้วนเป็นอาการของจิตใจที่สูญเสีย จิตใจอันแจ่มใส คือสิ่งที่เรียกว่าวิญญาณ เมื่อวิญญาณจากไปแล้ว จะอยู่ได้นานอย่างไร?" ในปีนั้น ทั้งซูซุนและซ่งกงก็ถึงแก่กรรม
จูหยิ่นกงมาเข้าเฝ้า ถือหยกสูง สีหน้าแหงนขึ้น หลู่กงรับหยกต่ํา สีหน้าก้มลง จื่อก้งกล่าวว่า: "เมื่อดูจากพิธีการแล้ว เจ้านายทั้งสองพระองค์ล้วนมีไอแห่งความตาย การเชิดหน้าขึ้นสูง คือความเย่อหยิ่ง การก้มหน้าต่ําลง คือความเสื่อมถอย ความเย่อหยิ่งนําไปสู่ความวุ่นวาย ความเสื่อมถอยนําไปสู่ความเจ็บป่วย องค์หลู่กงเป็นเจ้าภาพงานนี้ คงจะสิ้นพระชนม์ก่อนกระมัง?" ในปีนั้น หลู่กงก็สวรรคต
ปีที่เจ็ดแห่งรัชศกอายกง (哀公) จูจื่ออี้ถูกนําตัวกลับมา เว่ยโหวไปประชุมกับรัฐอู๋ที่อวิ๋น ชาวอู๋ล้อมที่ประทับของเว่ยโหว จื่อก้งเจรจาเกลี้ยกล่อมไท่ไจ้พี จึงทรงได้รับการปล่อยตัว เว่ยโหวเสด็จกลับ ทรงใช้ภาษาและท่าทางของชนเผ่าอี๋ จื้อจื่อซึ่งยังเยาว์กล่าวว่า: "องค์ราชาคงไม่พ้นเคราะห์กรรม จะต้องสิ้นพระชนม์ในแดนของอนารยชนอี๋เป็นแน่ ถูกพวกเขาจับกุม ยังทรงกล่าวภาษาเยี่ยงพวกนั้นอีก ก็ย่อมจะต้องติดตามพวกนั้นไปอย่างแน่นแฟ้น" ภายหลังสิ้นพระชนม์ที่รัฐฉู่
หลู่กงโปรดให้สร้างตําหนักแบบรัฐฉู่ มู่ซูกล่าวว่า: "《ไท่ซื่อ》 กล่าวว่า: 'สิ่งใดที่มนุษย์ปรารถนา สวรรค์ย่อมตอบสนอง' องค์อ๋องทรงปรารถนารัฐฉู่ จึงสร้างตําหนักแบบนั้น เมื่อไม่ได้เสด็จไปยังรัฐฉู่อีก ก็จะต้องสิ้นพระชนม์ในตําหนักนี้เป็นแน่" เดือนหกวันซินซื่อ หลู่กงก็สวรรคตในตําหนักฉู่
จิ้นโหวส่งซีโช่วไปส่งซุนหลินฝู่ที่รัฐเว่ย เว่ยโหวจัดงานเลี้ยงให้ สวีเฉิงซูแสดงอาการโอหัง หนิงจื่อขุนนางเว่ยกล่าวว่า: "วงศ์ตระกูลคู่เฉิงจะต้องล่มสลายกระมัง? การจัดงานเลี้ยงในสมัยโบราณ ก็เพื่อสังเกตอากัปกิริยาและวาสนาหายนะ ดังนั้น《ซือจิง》จึงกล่าวว่า: 'จอกเขาวิ้งวับ สุราหอมหวานนุ่มนวล ผู้ปราศจากความโอหัง พรนับหมื่นจักหลั่งไหลมาสู่' บัดนี้เชื้อพระองค์ท่านผู้นี้โอหัง เป็นหนทางนํามาซึ่งหายนะ" ปีที่สิบเจ็ด ตระกูลซีก็ถึงกาลวิบัติ
ฉีโหวและเว่ยโหวประชุมกันที่ซางเริ่น ต่างไม่มีความเคารพซึ่งกัน ซูเซี่ยงกล่าวว่า: "ทั้งสองพระองค์นี้จะต้องมีอันเป็นไป การประชุมและเข้าเฝ้า คือแก่นสารแห่งธรรมเนียมปฏิบัติ ธรรมเนียมปฏิบัติ คือพาหนะแห่งการปกครอง การปกครอง คือเกราะคุ้มกันของชีวิต การละเลยธรรมเนียม ละทิ้งการปกครอง ย่อมตั้งตนอยู่ไม่ได้ ก่อให้เกิดความวุ่นวาย" ปีที่ยี่สิบห้า ฉีกงถูกปลงพระชนม์ ปีที่ยี่สิบหก เว่ยกงถูกปลงพระชนม์
สิ่งที่กล่าวถึงอุปนิสัยและจิตวิญญาณนั้น อยู่ที่สีหน้า อาทัปกริยา และความประพฤติ นี่คือสาระสําคัญ
การดูลักษณะบุคคล ให้ดูที่ใบหน้าก่อน ใบหน้าประกอบด้วยภูเขาทั้งห้าและกระแสน้ําทั้งสี่ (五嶽四瀆)
(ภูเขาทั้งห้า คือ: หน้าผากคือเขาเหิงซาน (衡山) คางคือเขาเหิงซาน (恒山) จมูกคือเขาซงซาน (嵩山) โหนกแก้มซ้ายคือเขาไท่ซาน (泰山) โหนกแก้มขวาคือเขาฮว่าซาน (華山) กระแสน้ําทั้งสี่ คือ: รูจมูกคือแม่น้ําจี้ (濟) ปากคือแม่น้ําเหอ (河) ดวงตาคือแม่น้ําไหฺว (淮) หูคือแม่น้ําเจียง (江) ภูเขาทั้งห้าต้องสูงตระหง่านโค้งมนอิ่มเต็ม กระแสน้ําทั้งสี่ต้องลึกกว้างใหญ่ ขอบฝั่งชัดเจนสมบูรณ์ ภูเขาทั้งห้าสมบูรณ์ดี ย่อมเป็นผู้มั่งคั่ง หากไม่อิ่มเต็มก็ยากจน กระแสน้ําทั้งสี่สมบูรณ์ดี ย่อมเป็นผู้สูงศักดิ์ หากไม่สมบูรณ์ก็ต่ําต้อย)
ห้าขุนนาง (五官) และหกคลัง (六府)
(ห้าขุนนาง คือ: ปากเป็นที่หนึ่ง จมูกเป็นที่สอง หูเป็นที่สาม ดวงตาเป็นที่สี่ เหนือริมฝีปากเป็นที่ห้า หกคลัง คือ: แนวคิ้วทั้งสองข้างเป็นคลังที่สอง มุมหน้าผากทั้งสองเป็นคลังที่สี่ พื้นที่ใต้โหนกแก้มทั้งสองเป็นคลังที่หก หากขุนนางใดดี ก็จะมียศสูงส่งเป็นเวลาสิบปี หากคลังใดดี ก็จะมั่งคั่งสิบปี ห้าขุนนางหกคลังล้วนดี ย่อมมั่งคั่งสูงส่งไม่รู้จบ ด้านซ้ายหมายถึงบุ๋น ด้านขวาหมายถึงบู๊)
เก้าแคว้น (九州) และแปดทิศ (八極)
(เก้าแคว้น คือ: หน้าผากจากซ้ายไปขวา ไร้ริ้วรอยขวาง ไม่แตกหัก ลักษณะเหมือนตับคว่ํา เป็นดี แปดทิศ คือ: เมื่อมองจากจมูกขึ้นไป ครบแปดทิศทางได้รูป ไม่เอียงข้าง เป็นดี)
เจ็ดประตู (七門) และสองปฐม (二儀)
(เจ็ดประตู คือ: ทวารชั่วสอง (姦門) ทวารวังสอง (闕門) ทวารชีวิตสอง (命門) และกลางหน้าผากหนึ่ง (庭中) สองปฐม คือ: ศีรษะโค้งมนตามแบบสวรรค์ เท้าเหลี่ยมตามแบบแผ่นดิน สวรรค์ต้องสูง แผ่นดินต้องหนา หากศีรษะเล็กเท้าบาง เป็นผู้ยากจนต่ําต้อย เจ็ดประตูล้วนดี เป็นผู้มั่งคั่งสูงส่ง โดยสรุป หน้าผากคือสวรรค์ คางคือแผ่นดิน จมูกคือมนุษย์ ตาซ้ายคือตะวัน ตาขวาคือเดือน สวรรค์ต้องเปิดกว้าง แผ่นดินต้องเหลี่ยม มนุษย์ต้องลึกซึ้งกว้างใหญ่ ตะวันเดือนต้องส่องสว่าง สวรรค์ดีก็สูงศักดิ์ แผ่นดินดีก็มั่งคั่ง มนุษย์ดีก็อายุยืน ตะวันเดือนดีก็เจริญรุ่งเรือง ส่วนบนคือสวรรค์ เกี่ยวกับบิดามารดาและฐานะ ส่วนกลางคือมนุษย์ เกี่ยวกับพี่น้อง บุตรภรรยา คุณธรรมและอายุขัย ส่วนล่างคือแผ่นดิน เกี่ยวกับเรือกสวน บ่าวไพร่ ปศุสัตว์และอาหาร)
ผู้ที่โหนกแก้มเพิ่งตั้งขึ้น สีผิวชุ่มชื้นเป็นมัน นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นเก้า (九品)
(อีกนัยหนึ่ง: เอวและท้องได้สัดส่วน สะโพกและโคนขาเพิ่งหนา และมองสูงเดินกว้าง ล้วนเป็นลักษณะขุนนางขั้นเก้า สีผิวต้องหนักแน่น เอวต้องกว้างใหญ่ ดังนั้น《คัมภีร์》จึงกล่าวว่า: ใบหน้าดั่งแตงกวา มั่งคั่งสูงส่งรุ่งเรือง ขาวดั่งไขมันสัตว์ ดําดั่งน้ําหมากฝาด ม่วงดั่งลูกหม่อน เอวใหญ่และยาว ท้องเหมือนถุงห้อยย้อย เดินเหมือนห่านและเต่า ทั้งหมดนี้เป็นผู้มั่งคั่งสูงส่ง ในที่นี้กล่าวถึงตั้งแต่กงโหว (公侯) เจ้าพระยา (將相) ลงไป โดยไม่แบ่งลําดับขั้น)
กระดูกโหนกแก้มเริ่มปรากฏ ปลายจมูกตั้งได้รูปเล็กน้อย นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นแปด (八品)
(อีกนัยหนึ่ง: หน้าอกและหลังเริ่มหนา มือเท้าชุ่มชื่นเป็นมัน และร่างกายตั้งตรงก้าวเดินสม่ําเสมอ ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นแปด จมูกต้องใหญ่ตรงและยาว หน้าอกและสะบักต้องหนาใหญ่เหมือนกระดองเต่า มือเท้าต้องมีสีแดงขาว ล้วนเป็นผู้มั่งคั่งสูงส่ง ดังนั้น《คัมภีร์》จึงกล่าวว่า: มือเท้าดั่งปุยฝ้าย มั่งคั่งสูงส่งตลอดปี มือเท้าหนาดี ยืนอยู่ข้างกายก็น่ามอง)
มุมแก้ม (輔角) เป็นสัน คลังคลัง (倉庫) ราบเรียบเสมอกัน นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นเจ็ด (七品)
(อีกนัยหนึ่ง: อกหนาคอหยาบ แขนและหน้าแข้งได้สัดส่วน และคําพูดมีท่วงทํานอง สายตามั่นคง ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นเจ็ด คอต้องหยาบสั้น แขนต้องผอมยาว คําพูดต้องไพเราะดั่งเสียงพิณและนกฟีนิกซ์ ล้วนเป็นลักษณะของผู้สูงศักดิ์ ดังนั้น《คัมภีร์》จึงกล่าวว่า: หน้าผากและมุมแก้มสูงโด่ง ตําแหน่งหน้าที่สูงและสําคัญ คอเสือกลมหนา มั่งคั่งสูงส่งเหลือเฟือ มองดั่งวัว จ้องดั่งเสือ มั่งคั่งสูงส่งหาที่เปรียบมิได้ คลังสวรรค์เต็ม รับพรแห่งฟ้า คลังดินเต็ม อุดมด้วยสุราและเนื้อ)
กลางหน้าผากพองนูน อิ้นถัง (印堂) ตั้งตรงได้รูป นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นหก (六品)
(อีกนัยหนึ่ง: สมองโผล่ ร่างกายเหลี่ยม มือหนา เอวกลม และเสียงกังวานใส ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นหก หน้าผากเชื่อมต่อสวรรค์ กลางและล่างถึงซือคง (司空) มีกระดูกหรือเนื้อเหมือนวงแหวน เรียกว่า เทียนเฉิง (天城) วนรอบไม่ขาดพร่อง เป็นผู้มีวาสนาสูงยิ่ง หากขาดเหมือนประตู เป็นเสนาบดีขั้นซานกง (三公) เสียงต้องลึกและอิ่ม ใหญ่แต่ไม่ขุ่น เล็กแต่ชัดเจน ไปไกลแต่ไม่พร่า อยู่ใกล้แต่ไม่หาย เสียงสะท้อนใสกังวาน เหมือนมีกระบอกไม้ไผ่ คดเคี้ยวไหลลื่น มีความกลมและยาว นี่คือเสียงที่ดี เสียงกง (宮) หนักใหญ่ ทุ้มกังวาน เสียงซัง (商) หนักแน่น กว้างใหญ่ เสียงเจวี๋ย (角) กลมยาว ทะลุปรุโปร่ง เสียงจรือ (徵) สูงต่ําไหลลื่น เสียงอวี่ (羽) แผ่วเบา ทอดต่ํา นี่คือเสียงที่ถูกต้อง)
伏犀 (กระดูกสันจมูกเชื่อมหน้าผาก) เด่นชัดสูงส่ง มุมแก้มอิ่มหนา นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นห้า (五品)
(อีกนัยหนึ่ง: คอสั้นหลังนูน อกผายท้องพลุ้ย เดินดั่งห่านและเสือ ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นห้า ผู้ที่มีแนวกระดูกกลางกระหม่อมนูนขึ้น ยาวใหญ่ไปข้างหน้าและข้างหลัง เป็นลักษณะแม่ทัพรับเบี้ยหวัดสองพันหิน (ศักดิ์นา) นําทัพได้ หากเลยแนวเส้นผมขึ้นไป เป็น伏犀 ต้องสูงชัน แหลมคม เป็นลักษณะของกงโหว (公侯) ไม่ต้องกว้างแบน หากมีแอ่งยุบ จะมีอุปสรรค หากมียอดนูน ดีนัก กว้างแบน ก็ได้เบี้ยหวัดกิน หน้าท้องต้องเรียบร้อยสวยงาม ดังนั้นจึงว่า: ท้องม้าใหญ่โต อุดมด้วยหยกแพรและทรัพย์ศฤงคาร)
ชายขอบ (邊地) สูงลึก โถงวาสนา (福堂) กว้างใหญ่ นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นสี่ (四品)
(อีกนัยหนึ่ง: ศีรษะสูงใหญ่ บนยาวล่างสั้น และหันข้างเดินดั่งมังกร ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นสี่ ชายขอบ อยู่ที่มุมหน้าผากใกล้แนวผม โถงวาสนา อยู่ที่ปลายคิ้วใกล้ด้านบน ศีรษะต้องสูงใหญ่ ดังนั้น《คัมภีร์》จึงกล่าวว่า: หัววัวสี่เหลี่ยม มั่งคั่งสูงส่งรุ่งเรือง หัวเสือสูงตระหง่าน มั่งคั่งสูงส่งหาที่เปรียบมิได้ หัวช้างสูงใหญ่ พรและเบี้ยหวัดอุดม หัวแรดสูงชัน มั่งคั่งอุดมสมบูรณ์ หัวสิงโตใหญ่หนา เป็นที่รวมแห่งพรและวาสนา เดินดั่งเสือเป็นแม่ทัพ เดินดั่งห่านป่าเป็นมหาเศรษฐี)
กระดูกแรด (犀) ที่ซือคง (司空) และมุมมังกร (龍角) เรียวตรง นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นสาม (三品)
(อีกนัยหนึ่ง: หน้าอกและหลังหนามาก ศีรษะลึกและเรียวแหลม และมีปณิธานกล้าแกร่งแต่ร่างกายอ่อนโยน ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นสาม ซือคงอยู่ถัดจากแนวเส้นผมลงมา ต่อจากกลางหน้าผาก (天庭) มุมมังกรอยู่บนหัวคิ้ว)
กระหม่อมสูงลึก กระดูกมังกรแรด (龍犀) สมบูรณ์ นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นสอง (二品)
(อีกนัยหนึ่ง: หัวและมุมนูนขึ้นมาแปลกตา แขนขาได้สัดส่วน และรูปพรรณสง่าผ่าเผยแต่นิสัยสงบเยือกเย็น ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นสอง รูปโฉมสง่างาม กิริยาย่างกรายกว้างขวาง จิตใจใสสะอาด รูปโฉมสงบมั่นคง คําพูดพินิจพิเคราะห์ ไม่เร็วไม่ช้า การเคลื่อนไหวสงบนิ่งมีจังหวะคงที่ ไม่เบาไม่หุนหัน ยินดีโกรธไม่แสดงออกตามอําเภอใจ เลือกเก็บหรือละทิ้งตามสมควร สีหน้าและน้ําเสียงไม่เปลี่ยนไปตามอารมณ์ รุ่งเรืองหรือตกต่ําไม่เปลี่ยนความมุ่งมั่น นี่คือผู้ที่มีจิตวิญญาณเหลือเฟือ ย่อมได้ตําแหน่งสูงส่ง)
คลังทั้งสี่ (四倉) เต็มทั้งหมด กระดูกและมุมเด่นชัดทั้งหมด นี่คือลักษณะของขุนนางขั้นหนึ่ง (一品)
(ศีรษะและคอล้วนดี แขนขาล้วนสมบูรณ์ และรูปพรรณสัณฐานงดงาม สีหน้าสายตาสงบนิ่งใสกระจ่าง ล้วนเป็นลักษณะของขุนนางขั้นหนึ่ง)
ผู้ที่เหมือนมังกร เป็นขุนนางฝ่ายพลเรือน (ผู้ที่เหมือนมังกรนั้นสูงส่งยิ่งนัก ผู้ที่เดินดั่งมังกรเป็นถึงมหาเสนาบดี)
ผู้ที่เหมือนเสือ เป็นแม่ทัพ (ผู้ที่เดินดั่งเสือเป็นแม่ทัพ กระดูก驿马 (驿馬) สูงเด่น เป็นแม่ทัพ)
ผู้ที่เหมือนวัว เป็นมหาอุปราช
ผู้ที่เหมือนม้า เป็นข้าราชการทหาร (ผู้ที่เหมือนม้าก็สูงส่งยิ่งนัก)
ผู้ที่เหมือนสุนัข มีตําแหน่งสูงและเป็นผู้ตรวจการแผ่นดิน (ผู้ที่เหมือนหมูและเหมือนลิง มั่งคั่งสูงศักดิ์ยิ่ง ผู้ที่เหมือนหนู เพียงมั่งคั่งเท่านั้น ที่ว่า "เหมือน" หมายถึงทั้งการนิ่งและการเคลื่อนไหวล้วนเหมือน หากเหมือนเพียงด้านใดด้านหนึ่ง เป็นผู้ยากจนต่ําต้อย)
天中 (กลางหน้าผากด้านบนสุด) เป็นตัวบอกความสูงส่ง หากมีไอแห่งความราบเรียบอิ่มเอิบ ย่อมเหมาะแก่การมีตําแหน่งและเบี้ยหวัด
(天中 อยู่สูงที่สุด ใกล้แนวผม หากมีสีเหลืองปรากฏ ขึ้นไปทางมุมหน้าผาก สูงใหญ่ ย่อมได้เลื่อนเป็นข้าหลวงหรือเจ้าเมือง หากมีสีเหลืองดั่งตะวันและเดือน อยู่ซ้ายขวาของ天中 ย่อมได้รับใช้ใกล้ชิดกษัตริย์ หากมีสีเหลืองออกจาก天中 กลมใหญ่เป็นมัน ย่อมได้เข้าเฝ้ากษัตริย์อย่างกะทันหัน ผ่านปีและเตาไฟ (เวลาผ่านไป) ก็จะได้รับปูนบําเหน็จ รับบรรดาศักดิ์ หากมีไอสีเหลืองประจําเหมือนแขวนกลองศึก เป็นลักษณะของมหาเสนาบดี และหากมีไอสีเหลืองออกมาเป็นรูปมังกร ก็ได้รับบรรดาศักดิ์เช่นกัน หากไอแห่งตําแหน่งในสี่ฤดูออกจาก天部 (บริเวณ天中) เป็นมันเหมือนแสงกระจก เป็นลักษณะของผู้ที่จะได้ดีอย่างฉับพลัน)
天庭 (กลางหน้าผากต่อจาก天中) เป็นไอของมหาเสนาบดีและอัครมหาเสนาบดี (天庭 อยู่ต่อจาก天中 หากมีไฝดํา บอกถึงความตาย)
司空 (ถัดจาก天庭) เป็นไอของราชสํานักสวรรค์ และเป็นไอของมหาเสนาบดี (司空 อยู่ต่อจาก天中 หากสีไม่ดี บอกถึงการถวายฎีกาและเคราะห์ร้ายใหญ่)
中正 (ถัดจาก司空) เป็นไอของข้าราชการทั่วไป ดูแลการประเมินบุคคล (中正 อยู่ต่อจาก司空 หากสีดี ได้เลื่อนขั้นย้ายตําแหน่ง หาก司空และ中正ปรากฏสีแดงชัดเจน ใน中正จะเป็นขุนนางอําเภอ ใน天庭จะเป็นขุนนางเมือง จังหวัด หรือขุนนางในกรมอาลักษณ์หลวง ให้ดูตามตําแหน่งที่ประจํา)
印堂 (หว่างคิ้ว) บ่งบอกตราประทับแห่งแผ่นดิน เป็นตําแหน่งของผู้ถืออาญาสิทธิ์ (印堂 อยู่ระหว่างคิ้วทั้งสอง ต่ําลงมาจากหัวคิ้วเล็กน้อย ต่อจาก中正 หากมีสีแดงเหมือนประกายมีด ขึ้นไปถึง天庭 ลงมาถึงปลายจมูก เป็นขุนนางอําเภอ หากตรง阙庭 (印堂 อีกชื่อหนึ่ง) มีสีแดง เป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ หากเหมือนล้อเกวียนและสอดคล้องกับมุมแก้ม (輔角) ย่อมมีวาสนาสูงส่งยิ่ง)
山根 (โคนจมูก) ราบเรียบสวยงาม และมีกระดูกพิเศษนูนขึ้นมา จะได้สมรสเชื่อมกับราชวงศ์ เป็นราชบุตรเขย (山根 อยู่ต่อจาก印堂 ยังบ่งบอกถึงการมีอํานาจหรือไม่มี)
高廣 (ตําแหน่งที่สามจาก天中 ตามแนวขวางไปหาแนวผม) บ่งบอกตําแหน่งเจ้าเมือง (方伯) (จาก天中 เรียงตามแนวขวางไปหาแนวผม มีทั้งหมดเจ็ดชื่อ ตําแหน่ง高廣อยู่ลําดับที่สาม หาก高廣ปรากฏสีเหลืองฉับพลันเหมือนคนสองคนตีกลอง เป็นลักษณะของแม่ทัพ)
陽尺 (ตําแหน่งที่สี่) บ่งบอกตําแหน่งผู้ช่วยเจ้าเมือง (ถัดจาก高廣 ในแนวขวาง ลําดับที่สี่ 陽尺 ยังบอกถึงการจากบ้านเกิดเมื่ออายุน้อย หากผู้เป็น方伯มีไอ ณ ที่นี้ บอกถึงความกังวลในการเดินทางไกล)
武庫 (ตําแหน่งที่ห้า) บ่งบอกตําแหน่งคลังแสงและผู้ดูแลศาสตราวุธ (ถัดจาก陽尺 ในแนวขวาง ลําดับที่ห้า)
輔角 (มุมแก้ม ตําแหน่งที่หก) บ่งบอกตําแหน่งข้าหลวงเมืองไกล (ถัดจาก武庫 ในแนวขวาง ลําดับที่หก หากกระดูกนูนขึ้นและสีดี บ่งบอกตําแหน่งขุนนางในกรมหวงเหมิน)
邊地 (ชายขอบ ตําแหน่งที่เจ็ด) บ่งบอกตําแหน่งในเมืองชายแดน (ถัดจาก輔角 ในแนวขวาง ลําดับที่เจ็ด หากมีไฝดํา จะตกทุกข์ได้ยากเป็นทาส)
日角 (มุมตะวัน) บ่งบอกตําแหน่งกงโหว (จาก天庭 เรียงตามแนวขวางถึงแนวผม มีทั้งหมดแปดชื่อ 日角 อยู่ลําดับที่หนึ่ง หากราบเรียบอิ่มเต็มตั้งตรง เหมาะแก่การมีตําแหน่ง)
房心 (ตําแหน่งที่สอง) บ่งบอกตําแหน่งในราชธานี (ถัดจาก日角 ในแนวขวาง ลําดับที่สอง ด้านซ้ายคือขุนนางฝ่ายพลเรือน ด้านขวาคือทหาร หากมีกระดูกนูน เหมาะแก่การเป็นครูผู้สอน หากมีสีเหลืองปรากฏที่房心 ขึ้นไปถึง天庭 เป็นขุนนางระดับเสนาบดี หากปรากฏโดยตรงที่房心และเป็นมัน ได้รับเรียกตัวเป็นราชครู)
驛馬 (ตําแหน่งที่เจ็ด) บ่งบอกตําแหน่งผู้ส่งสารเร่งด่วน (ถัดไป ลําดับที่เจ็ด หากสีที่驛馬ดี สะท้อนกับ印堂 ฤดูใบไม้ร่วงและหนาวจะได้ตําแหน่ง)
額角 (มุมหน้าผาก) บ่งบอกตําแหน่งในสํานักราชการ (จาก司空 เรียงตามแนวขวางถึงแนวผม มีทั้งหมดแปดชื่อ 額角 ในแนวขวาง ลําดับที่หนึ่ง หากมีสีแดงหรือเหลือง เป็นมหามงคล)
上卿 (ตําแหน่งที่สอง) บ่งบอกตําแหน่งขุนนางขั้นสูงในราชสํานัก (ถัดจาก額角 ในแนวขวาง หาก上卿 มีสีสันสดใส จะได้รับแต่งตั้งเป็น卿อย่างยิ่งใหญ่)
虎眉 (คิ้วเสือ) บ่งบอกตําแหน่งแม่ทัพใหญ่ (จาก中正 เรียงตามแนวขวางถึงแนวผม มีทั้งหมดเก้าชื่อ 虎眉 ในแนวขวาง ลําดับที่สอง หากมีสีเขียวขาว ควรออกรบ)
牛角 (มุมวัว) บ่งบอกตําแหน่งแม่ทัพน้อยของกองทัพหลวง (ถัดจาก虎眉 ในแนวขวาง ลําดับที่สาม ยังบอกถึงการได้รับบรรดาศักดิ์และเบี้ยหวัด หากมีสันกระดูกชัดเจน ยิ่งดีกว่ามีแต่เนื้อ)
玄角 (มุมทมิฬ) บ่งบอกลักษณะของแม่ทัพ (ถัดไป ลําดับที่ห้า หากไม่มีมุมกระดูกนี้ ไม่ควรเสาะแสวงหาตําแหน่ง หากต้องการรู้ว่าเมื่อได้ตําแหน่งแล้วจะอยู่ในตําแหน่งได้นานเพียงใด ให้ดูความยาวของสีที่ปรากฏบน年上 (年上) สีปรากฏยาวหนึ่งส่วน (一分) หมายถึงหนึ่งปี สองส่วนหมายถึงสองปี คํานวณดังนี้ก็จะทราบ หากมีสีร้ายแทรกระหว่างนั้น หมายถึงปีนั้นจะมีเรื่อง สีขาว หมายถึงการไว้ทุกข์ สีแดง หมายถึงถูกฟ้องร้องปลดออก สีดํา หมายถึงเจ็บป่วย สีเขียว หมายถึงเคราะห์จากคดี หากมีไอพาดผ่าน天中 หมายถึงไม่มีตําแหน่ง แต่หากสีแห่งตําแหน่งมีมานาน แล้วจู่ๆ ก็มีสีแห่งเคราะห์ถึงตายแทรกเข้ามา หมายถึงมีผู้ตายแทน หากบน年上มีสีดีเหมือนภูเขาเชื่อมต่อกันมีเมฆและฝน ทะลุไปทุกแห่งหน ก็ไม่มีที่ใดไปไม่ถึง หากมีไอสีเหลืองที่แนวผม แสดงว่าได้ตําแหน่งแล้ว หากเป็นไอสีดํา ก็ยังไม่ได้ หากมีไอสีเหลืองเหมือนแถบแพรปรากฏบนหน้าผาก แสดงว่าได้เลื่อนตําแหน่งและเพิ่มเบี้ยหวัด)
มนุษย์มีลักษณะ "หกต่ําต้อย" (六賤) ดังนี้:
หนึ่ง ศีรษะเล็ก ร่างกายใหญ่ (อีกนัยหนึ่ง: มุมหน้าผากยุบพร่อง 天中 ต่ําจม เป็นลักษณะต่ําต้อยหนึ่ง 《คัมภีร์》กล่าวว่า: หน้าผากสั้นและแคบ ถึงแก่เฒ่าก็ยังยากจนข้นแค้น คอเป็นสันเหมือนงู ยากจนไม่มีข้าวจะกิน หัวแบนเล็ก สมบัติทรัพย์ศฤงคารร่อยหรอ หัวแหลมทู่ทื่อ ยากจนข้นแค้นไร้ทางออก)
สอง ดวงตาไร้ประกาย (อีกนัยหนึ่ง: หน้าอกและหลังล้วนบาง เป็นลักษณะต่ําต้อยสอง 《คัมภีร์》กล่าวว่า: อกยุบ ก้นบาง และตาลิง ล้วนเป็นลักษณะของคนยากจน)
สาม กิริยาการเคลื่อนไหวไม่คล่องแคล่ว (อีกนัยหนึ่ง: เสียงแผ่วเบากระจัดกระจาย เป็นลักษณะต่ําต้อยสาม 《คัมภีร์》กล่าวว่า: เสียงพ่นลมแรง ใบหน้าแห้งกร้าน ขนหน้าฟูรุงรัง ไร้ลมแต่มีฝุ่น ล้วนเป็นลักษณะของคนยากจนต่ําต้อย ลักษณะเสียงที่ไม่ดี คือ ฟุ้งขุ่นกระจัดกระจาย แหบเล็กอู้อี้ เสียงเมื่อขึ้นสูงก็เหมือนขาดหาย ไปแล้วไม่หวนกลับ ตื้นเขินกระจัดกระจายพร่าฝืด ทุ้มขุ่นเบาเล็ก ลิ้นสั้นริมฝีปากแข็ง ติดอ่างไม่มีเสียงสะท้อน นี่คือลักษณะของเสียงที่เลวร้าย ผู้ที่ไม่หัวเราะแต่เหมือนหัวเราะ ไม่โกรธแต่เหมือนโกรธ ไม่ยินดีแต่เหมือนยินดี ไม่กลัวแต่เหมือนกลัว ไม่เมาแต่เหมือนเมา เหมือนยังมึนเมาค้างอยู่เสมอ ไม่ทุกข์แต่เหมือนทุกข์ เหมือนโศกเศร้าอยู่เสมอ รูปร่างหน้าตาขาดแคลนเหมือนเพิ่งผ่านโรคลมบ้าหมู สีหน้าสลดหดหู่เหมือนเพิ่งสูญเสีย กิริยาตื่นตระหนกเหมือนกําลังเร่งรีบ คําพูดตะกุกตะกักเหมือนมีสิ่งปิดบัง ร่างกายกิริยาห่อเหี่ยวเหมือนถูกเหยียดหยาม ทั้งหมดนี้คือผู้มีจิตวิญญาณไม่เต็มเปี่ยม ผู้มีจิตวิญญาณไม่เต็มเปี่ยม มักมีเคราะห์ต้องโทษจองจํา มีตําแหน่งแต่ถูกปิดบังให้สูญเสีย มียศถาบรรดาศักดิ์แต่ถูกปลดลด)
สี่ จมูกไม่ตั้ง ปลายจมูกต่ําไปข้างหน้า (อีกนัยหนึ่ง: ตาเหล่เข มองเอียง เป็นลักษณะต่ําต้อยสี่ 《คัมภีร์》กล่าวว่า: ร่องเหนือริมฝีปากตื้นเต็ม หูไม่มีรูปทรง ล้วนเป็นลักษณะของคนยากจนต่ําต้อย)
ห้า เท้ายาว เอวสั้น (อีกนัยหนึ่ง: ริมฝีปากเฉียง จมูกงอ เป็นลักษณะต่ําต้อยห้า 《คัมภีร์》กล่าวว่า: เดินดั่งงู วิ่งดั่งกระจอก ไม่มีทรัพย์สมบัติสะสม จมูกบาง รับคําแล้วไม่ทําตาม ปลายจมูกต่ําหด ถึงแก่เฒ่าก็ยังต้องก่อไฟหุงหาอาหารเอง โยกเอวเดินเร็ว ไร้คนใช้สอย เอวสั้น จะถูกผู้อื่นชิงตําแหน่งไป)
หก ลายมือไม่เป็นระเบียบ ริมฝีปากบางเรียวขวางยาว (อีกนัยหนึ่ง: พูดมากแต่เชื่อถือน้อย เป็นลักษณะต่ําต้อยหก 《คัมภีร์》กล่าวว่า: ปากบาง ไม่มีใครคบหาอุปถัมภ์ เบี้ยวข้าง จะถูกผู้อื่นทําลาย ปากเหมือนเตาหุงข้าว ถึงแก่เฒ่าก็ยังนั่งเดียวดาย ลิ้นสีขาว เป็นผู้ต่ําต้อย ลิ้นสั้น เป็นผู้ยากจน หากต้องการรู้ว่าใครเป็นผู้ต่ําต้อย ก็ดูที่ตําแหน่งสูงส่งมีน้อย ส่วนที่ต่ําต้อยมีมาก มากคือกว้างขวาง น้อยคือแคบ หากครบทั้งหกประการนี้ เป็นทาสรับใช้)
เหล่านี้คือความสูงส่งและต่ําต้อยที่อยู่ที่กระดูกและโครงสร้าง
(อรรถาธิบาย: จักรพรรดิเหยา (堯) มีคิ้วแปดสี จักรพรรดิซุ่น (舜) มีลูกตาสองชั้นในดวงตาดียว พระเจ้าอวี่ (禹) มีรูที่หูสามรู พระเจ้าโจวเหวินอ๋อง (文王) มีถันนมสี่เต้า ถึงกระนั้น คนในโลกนี้ก็มีที่มีถันนมสี่เต้าอยู่บ้าง แต่นั่นก็เหมือนม้าธรรมดาที่มีขนแซมเหมือนม้าพันธุ์ดีเล็กน้อย หากมีความอัศจรรย์แห่ง日角 (มุมตะวัน) และ月偃 (กระดูกรูปจันทร์เสี้ยว) ความงามแห่ง龍棲 (มังกรสงบนิ่ง) และ虎踞 (เสือหมอบ) แผ่นดินสงบนิ่งในร่องเมือง สวรรค์เคลื่อนไปในฝ่ามือและตํารา ค้อนทอง หมอนแก้ว เรียงรายเด่นชัด 伏犀 (กระดูกเชื่อมจมูกหน้าผาก) นูนขึ้น หยักล้อมาบรรจบกัน บ้านและครัวเรือนพร้อมสรรพ ฉางและหีบเต็มเปี่ยม นี่คือผลแห่งการเป็นขุนนางเสนาบดีที่ประจักษ์ชัด หากตาลึก คอยาว หน้าผากย่นลาด หน้าผากขมวด คอเป็นสันเหมือนงู ยืนดั่งนกล่าเหยื่อ ปากเหมือนกุ้ง จะงอยเหมือนนก เส้นเอ็นไม่รัดกระดูก ใบหน้าไร้สีสัน มือไม่งามอ่อนเหมือนต้นอ่อนในฤดูใบไม้ผลิ เส้นผมเหมือนต้นหญ้าในลมหนาว นี่คือเครื่องหมายแห่งความยากจนข้นแค้น
ในอดีต กูปู้จื่อชิง กล่าวแก่จื่อก้งว่า: "ที่ประตูตะวันออกของเมืองเจิ้ง มีบุรุษผู้หนึ่งสูงเก้าฉื่อหกชุ่น (尺六寸) ดวงตากว้างยาวดั่งแม่น้ํา หน้าผากนูนขึ้น ศีรษะเหมือนพระเจ้าเหยา ลําคอเหมือนเกาเหยา (臯陶) หัวไหล่เหมือนจื่อฉ่าน (子產) แต่ตั้งแต่เอวลงไปต่ํากว่าพระเจ้าอวี่สามชุ่น (寸) ท่วงท่าซีดเซียวเหมือนสุนัขจรจัด" ตากว้างยาวดั่งแม่น้ํา หมายถึงขอบตาบนและล่างยาว 顙 (ซ่าง) คือหน้าผาก ฮั่นเกาจู่มีพระนาสิก (準) โด่งและพระพักตร์ (顏) ดั่งมังกร 準 คือจมูก 顏 คือหน้าผาก มุมทั้งสองคือมุมมังกร มุมเดียวคือมุมแรด หมายถึงเกาจู่มีคิ้วเหมือนมังกรทั้งสองข้าง กระดูกหน้าผากสูงและจมูกโด่งเป็นสัน เว่ยเฉินหลิวอ๋องมีคางอิ่มปลายเรียว มีลักษณะดั่งพระเจ้าเหยา เฉินเซวียนตี้มีคอเป็นลายละเอียด หน้าตาเหมือนไม่เฉลียวฉลาด เมื่อครั้งยังต่ําต้อย หยางจงเห็นเข้าก็แปลกใจกล่าวว่า: "ผู้นี้มีคอเสือ จักต้องได้ดีใหญ่หลวง" ภายหลังทั้งหมดก็เป็นจริงดังนั้น นี่คือผลแห่งความสูงส่งและต่ําต้อย)
ไม้ (木) ครองฤดูใบไม้ผลิ ทิศทางแห่งการเติบโต (ฤดูใบไม้ผลิครองตับ ตับครองดวงตา ดวงตาครองความเมตตากรุณา การเติบโตเบ่งบาน คือเจตจํานงแห่งการให้อภัย ความเมตตา และการช่วยเหลือ)
ไฟ (火) ครองฤดูร้อน ยามแห่งความอุดมสมบูรณ์ (ฤดูร้อนครองหัวใจ หัวใจครองลิ้น ลิ้นครองมารยาท ความอุดมสมบูรณ์พรั่งพร้อม คือความหมายแห่งความมั่งคั่ง กว้างขวางและทะลุปรุโปร่ง)
ทอง (金) ครองฤดูใบไม้ร่วง ฤดูกาลแห่งการเก็บสะสม (ฤดูใบไม้ร่วงครองปอด ปอดครองจมูก จมูกครองความชอบธรรม การเก็บสะสมกักตุน คืออุปนิสัยแห่งความตระหนี่ ขี้เหนียวและเห็นแก่ตัว)
น้ํา (水) ครองฤดูหนาว วันแห่งการซ่อนเร้นของสรรพสิ่ง (ฤดูหนาวครองไต ไตครองหู หูครองปัญญา การซ่อนเร้นอําพราง คือจิตใจแห่งความเสแสร้ง ประจบสอพลอและเจ้าเล่ห์)
ดิน (土) ครองปลายฤดูร้อน เดือนแห่งการออกผลของสรรพสิ่ง (ปลายฤดูร้อนครองม้าม ม้ามครองริมฝีปาก ริมฝีปากครองความซื่อสัตย์ การออกผลแข็งมั่นคง คือธรรมเนียมแห่งความเที่ยงตรง ซื่อสัตย์และสุขุม)
ดังนั้นจึงกล่าวว่า: บุคคลผู้มีคิ้วตางดงาม มีมือและเล็บดี โดยมากแล้วมักเป็นผู้ใจบุญสุนทาน
(ตับปรากฏออกมาเป็นดวงตา ยังควบคุมเส้นเอ็น ปลายสุดของมันคือเล็บ มันเบ่งบานที่คิ้ว และซ่อนอยู่ในวิญญาณ (魂) 《คัมภีร์》กล่าวว่า: ผู้ใดมีคิ้วตรงและปลายเชิดขึ้น มีจิตใจฮึกเหิมเข้มแข็ง หากคิ้วขาด พร่อง หรือบาง เป็นผู้ที่ไร้ความน่าเชื่อถือ หากคิ้วเหมือนคันธนู เป็นผู้มีจิตใจดีงาม ดวงตามีประกายแวววาวและงดงาม เป็นผู้มีปัญญาลึกซึ้งและเข้าใจในเหตุผล ผู้ที่นัยน์ตาเปล่งประกอบออกมานอกเปลือกตาแต่ไม่กระจัดกระจาย ไม่นิ่งเกินไปและไม่เร็วเกินไป และแววตาไม่เปิดเผยจนเกินไป เป็นผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด ผู้ที่มีเปลือกตาห่อหุ้มมิดชิด แววตาไร้ประกอบ เป็นผู้โง่เขลา ผู้ที่มีนัยน์ตาไม่เกินออกมานอกเปลือกตา เป็นผู้ที่ซ่อนความรู้สึก หากมีเปลือกตาฝืดและชอบชําเลืองมอง เป็นผู้ที่มักลักขโมย หากมีดวงตาแบบ... (ผู้ที่ชอบจ้องตาค้าง) ...เป็นผู้อิจฉาริษยา ผู้ที่... (จ้องตาเขม็ง) ...หากไม่อิจฉาริษยาก็เป็นผู้ที่โกหกหลอกลวง ผู้ที่...(จ้องตาวาว) ...เป็นผู้อาฆาตพยาบาท ผู้ที่... (มองตาปรือ) ...เป็นผู้เซ่อซ่า ผู้ที่... (ตาปรือ) ...เป็นผู้ลามกหยาบช้า ผู้ที่... (ตาเลือนราง) ...เป็นผู้ลวงหลอกตบตา ผู้ที่... (ตามีขี้ตา) ...เป็นผู้ดื้อรั้นหัวแข็ง ผู้ที่...(ตาขุ่น) ...เป็นผู้มีพิษสง ผู้ที่... (ตาหลุกหลิก) ...เป็นผู้คดโกง หลอกลวง หากแววตาหลากสีและมีประกายลอยตื้น เป็นผู้ที่จิตใจไม่มั่นคง ไร้ความน่าเชื่อถือ หากแววตาใสสะอาดและประกอบเปล่งประกาย เป็นผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด หากแววตาทึบและประกอบนิ่ง เป็นผู้กล้าหาญ หากหว่างหัวตาและหางตาลึกหนา และประกอบเข้มข้น เป็นผู้มีสง่าราศีและกล้าหาญ หากประกอบและสีหน้าล่องลอยเลือนราง เป็นผู้ตื้นเขินบางเบา หากเนื้อตรงนั้นไม่สะอาด เป็นผู้ไร้ซึ่งอํานาจและขี้ขลาด หากแววตาสีม่วงดําและประกอบนิ่งตรง เป็นผู้ทรหดเด็ดเดี่ยว หากแววตาขาวสะอาดและนิ่งตรง เป็นผู้ชอบปลีกวิเวกซ่อนเร้น หากแววตามีประกอบมากแต่ไม่เอ่อล้น ใสกระจ่างและจ้องมองตรงแน่วแน่ เป็นผู้มีอุปนิสัยตรงไปตรงมา หากแววตาสีเหลืองและประกอบใสกระจ่าง เป็นผู้ชื่นชอบในวิธีแห่งเต๋า ผู้ที่มีจุดในดวงตาชิดข้างบน เป็นผู้มีจิตใจต่ําทราม ชอบความอิจฉาริษยา เป็นคนที่เดาใจยาก เล็บมือควรเรียวบางดังขนห่านและมีหนังเชื่อมต่อกัน เป็นผู้มีอุปนิสัยเรียบง่ายกลมเกลียว ปลายนิ้วเป็นเหลี่ยมหนา เป็นผู้ที่มองการณ์การณ์ช้า ปลายนิ้วงดงาม ผู้คนจะเชื่อฟังคําสั่ง หากปลายนิ้วอัปลักษณ์ ผู้คนจะไม่ปฏิบัติตาม)
ผู้ที่มีเส้นผมและขนเป็นมันเงา ริมฝีปากและปากแดงดุจชาด เป็นผู้มีความสามารถในศิลปวิทยา
(หัวใจปรากฏออกมาเป็นลิ้น ยังควบคุมเลือด ปลายสุดของเลือดคือเส้นผมและขน มันเบ่งบานที่หู และซ่อนอยู่ในจิตวิญญาณ (神) 《คัมภีร์》กล่าวว่า: หนวดเคราดุจหมาจิ้งจอกป่า เป็นผู้รักษาคําสัตย์ได้ยาก หนวดเคราดุจแกะป่า มักมีความสงสัยลังเล ริมฝีปากคับแคบเห็นฟัน เป็นเพื่อนด้วยได้ยาก ริมฝีปากกว้างตั้งตรง พูดจามีระเบียบแบบแผน ริมฝีปากและปากไม่ดี พูดจาขาดความน่าเชื่อถือ หากมุมปากไร้เสน่ห์ มักกล่าวร้ายผู้อื่น มีปากแหลมเหมือนนก ไม่อาจอยู่ร่วมด้วยได้ เป็นผู้มีจิตใจชั่วร้าย หากพูดจาฉับไวหรือเนิบช้าเหมือนนก คําพูดรวบรัดถี่กระชับ ผู้นี้เป็นคนปากมาก หากช้าเร็วไม่สม่ําเสมอ เป็นผู้ขาดความน่าเชื่อถือ)
ผู้ที่มีรูจมูกเล็กหด ปลายจมูกต่ําเอียงโค้ง เป็นผู้ตระหนี่ขี้เหนียว
(ปอดปรากฏออกมาเป็นรูจมูก ยังควบคุมผิวหนังและลมหายใจ มันซ่อนอยู่ในวิญญาณ (魄) ผู้ที่มีจมูกดี เป็นผู้มีชื่อเสียง หากสันจมูกบางและดั้งบุ๋ม เป็นผู้มีโรคภัยมาก หากจมูกไร้เสน่ห์ เป็นผู้เซ่อซ่าโง่เขลา หากจมูกเหมือนแมลงกินขี้ เป็นผู้มีสติปัญญาน้อย)
ผู้ที่มีรูหูเล็ก ซอกฟันละเอียด เป็นผู้ประจบสอพลอและเจ้าเล่ห์
(ไตปรากฏออกมาเป็นกระดูก ยังควบคุมไขกระดูก ปลายสุดของไขกระดูกคือรูหู ปลายสุดของกระดูกคือฟัน มันซ่อนอยู่ในเจตจํานงค์ (志) 《คัมภีร์》กล่าวว่า: ผู้ที่มีรูหูลึกและกว้างใหญ่ จิตใจปลอดโปร่งและเข้าใจในสิ่งลี้ลับ หากมีรูหูน่าเกลียดเล็ก เป็นผู้ไร้ปัญญาและไม่เชื่อในหลักวิญญาณ หากขอบหูไร้เสน่ห์ เป็นผู้ต่ําต้อยซุ่มซ่าม หากมีรูหูเล็กและกระดูกเป็นข้อๆ คดงอ เป็นผู้ไร้ปัญญาความคิด หากมีหูเหมือนหูหนู ฆ่าเท่าไรก็ไม่ตาย และยังกล่าวอีกว่า: ผู้มีหูหนู มักชอบลักขโมย)
ผู้ที่มีติ่งหูหนาใหญ่ ปลายจมูกกลมอิ่ม หัวนมเรียบร้อยสะอาด คางลึกกว้างหนาใหญ่ เป็นผู้ซื่อสัตย์จงรักภักดีและสุขุมรอบคอบ
(ม้ามปรากฏออกมาเป็นเนื้อหนัง ปลายสุดของเนื้อหนังคือรูขุมขน ยังควบคุมติ่งหู ปลายจมูกสันจมูก คางเป็นต้น มันซ่อนอยู่ในความคิด (意) 《คัมภีร์》กล่าวว่า: ผู้ที่มีศีรษะสูงใหญ่ มีอุปนิสัยรักอิสระและชอบข่มเหงผู้อื่น ผู้ที่มีศีรษะต่ําต้อยเส็งเคร็ง มีอุปนิสัยคล้อยตามผู้อื่นและจุกจิกหยุมหยิม ดังนั้นจึงว่า: หัวกวางเรียวข้างยาว มีจิตใจฮึกเหิมทะเยอทะยาน หัวกระต่ายแฟบแบน มีจิตใจต่ําทราม หัวนากกว้างขวาง จิตใจเปิดกว้าง ผู้ที่มีคอเรียวงอ เป็นผู้ที่ไม่สามารถยืนหยัดด้วยตนเองได้ หากมีสีกระดำกระด่างหรือไม่สะอาด มีอุปนิสัยตามสบายและไม่แข็งแกร่งมั่นคง ผู้ที่มีมือเรียวบางยาว เป็นผู้ชอบให้โดยสันดาน ผู้ที่มีมือสั้นหนา เป็นผู้ชอบเอาจะเอาดื้อๆ หากให้ ก็มักจะให้ หากต้องการจะเอา ก็จะละโมบตระหนี่ ดังนั้นจึงว่า: มือเหมือนตีนไก่ สติปัญญาคับแคบ มือเหมือนตีนหมู สติปัญญามัวเมา มือเหมือนอุ้งลิง ขยันทํามาหากิน ผู้ที่มีหลังหนากว้าง เป็นผู้มีความเด็ดขาดกล้าหาญ หากหลังบาง เป็นผู้ขี้ขลาดอ่อนแอ ผู้ที่มีหน้าท้องเรียบร้อยงดงาม เป็นผู้มีพรสวรรค์ ดังนั้นจึงว่า: ท้องวัวมักมากละโมบ ทรัพย์สมบัติก็จะจมลงเอง ท้องคางคก เป็นผู้เกียจคร้าน ผู้ที่มีเอวตรงงาม เป็นผู้ที่ร่าเริงและสามารถรับผิดชอบผู้อื่นได้ เอวเหมือนตุ๊กแก เป็นผู้โลเลเฉื่อยชา ผู้ที่มีต้นแขนและโคนขาหนากว้าง เป็นผู้ที่ไว้ใจได้ มั่นคงปลอดภัย ผู้ที่เดินเหมือนงู เป็นผู้มีพิษสง ไม่อาจร่วมงานด้วย ผู้ที่เดินเหมือนนก สั่นๆ งุ่มง่าม มีอุปนิสัยไม่ดี เหมือนทางเดินของอีกาและนกสาลิกา ผู้ที่เดินเหมือนนกอินทรี กล้าหาญและดุดัน ผู้ที่เดินเหมือนสุนัขจิ้งจอกป่า มีอุปนิสัยหยาบกร้านและมองหาผลประโยชน์ ผู้ที่เดินเหมือนวัว มีอุปนิสัยตรงไปตรงมา ผู้ที่เดินเหมือนม้า ดุดันรุนแรง)
เหล่านี้คืออุปนิสัยและจิตวิญญาณที่อยู่ที่สีหน้าและกริยาท่าทาง
(ฟ่านหลี (范蠡) กล่าวว่า: "เยว่หวัง (越王) มีลักษณะรูปร่าง คอยาว ปากแหลมเหมือนนก อยู่ร่วมทุกข์ด้วยได้ แต่ไม่สามารถอยู่ร่วมสุขด้วยได้")
เว่ยเหลียว (尉繚) กล่าวว่า: "จิ๋นซีฮ่องเต้ (秦始皇) มีพระนาสิกโด่ง ตายาว อกเหมือนนกอินทรี เสียงเหมือนสุนัขจิ้งจอก มีความเมตตาและความเชื่อถือน้อย มีจิตใจดั่งเสือและหมาป่า เมื่อยังทรงอยู่ในสภาวะคับขันก็ลดพระองค์ลงต่ํากว่าผู้อื่นได้ง่าย แต่เมื่อทรงสมพระทัยแล้วก็จะทรงย่ํายีผู้อื่นได้ง่ายดาย ไม่อาจอยู่ร่วมด้วยได้นาน")
เมื่อซูหยู (叔魚) ถือกําเนิด มารดาของเขามองดูแล้วกล่าวว่า: "เด็กคนนี้มีตาของเสือ จิตใจของหมู ไหล่ของนกเหยี่ยว และท้องของวัว แม้จะสามารถเติมเต็มลําธารและหุบเหวให้เต็มได้ แต่ก็จะไม่มีวันรู้จักพอ"
ซูเซี่ยงแห่งรัฐจิ้นต้องการแต่งงานกับบุตรสาวของอูเฉินชื่อ แต่มารดาของเขาไม่ต้องการ กล่าวว่า: "ในอดีต ตระกูลโหย่วเหยิง (有仍氏) ให้กําเนิดธิดาผู้หนึ่ง มีผิวคล้ําดําแต่งดงามยิ่งนัก งามผุดผ่องจนส่องเงาได้ มีนามว่าเสวียนชี (玄妻) เยวี่ยเจิ้งโฮ่วขุย (樂正後夔) แต่งงานกับนางและให้กําเนิดปั๋วเฟิง (伯封) ซึ่งมีจิตใจของหมู ละโมบไม่รู้จักพอ เต็มไปด้วยความโกรธแค้นอย่างหาที่สุดมิได้ จึงถูกเรียกว่าเฟิงซี (封豕 - หมูป่า) โหย่วฉยงโฮ่วอี้ (有窮後羿) สังหารเขา และขุยก็ไม่มีผู้สืบสกุลอีกต่อไป อนึ่ง การล่มสลายของสามราชวงศ์ล้วนมีสาเหตุมาจากสิ่งนี้ เหตุใดเจ้าจึงต้องการเช่นนั้น? สวรรค์มีสิ่งวิเศษพิสดารที่อาจบันดาลให้ผู้คนเปลี่ยนแปลงได้ หากไร้ซึ่งคุณธรรมและความชอบธรรม ก็จะต้องมีภัยพิบัติ" ซูเซี่ยงตกใจกลัว จึงล้มเลิกเสีย
เว่ยอันหลีอ๋อง (魏安釐王) ตรัสถามจื่อฉง (子從) ว่า: "หม่าหุย (馬回) เป็นคนซื่อตรงและเปิดเผย มีคุณสมบัติของขุนนางผู้ใหญ่ ข้าต้องการตั้งเขาเป็นมหาเสนาบดี จะดีหรือไม่?" จื่อฉงทูลตอบว่า: "เขามีรูปร่างที่ดูซื่อตรง การจ้องมองนั้นคล้ายหมู นั่นหมายความว่าเขาดูซื่อตรงแต่ภายในจิตใจกลับคดโกง ทุกครั้งที่กระหม่อมใช้หลักการเหล่านี้ในการดูคน ก็ไม่เคยผิดพลาดแม้ในพันครั้งหมื่นครั้ง กระหม่อมเห็นว่าหม่าหุยมิใช่ว่าจะไม่มีร่างกายที่กํายํา หากแต่มีความน่าสงสัยอย่างยิ่งในแววตาของเขา"
ผิงหยวนจวิน (平原君) แห่งรัฐจ้าว ดูโหงวเฮ้งของไป๋ฉี่ (白起) แม่ทัพแห่งรัฐฉิน แล้วกราบทูลจ้าวอ๋องว่า: "หวู่ อานจวิน (武安君 - ไป๋ฉี่) มีลักษณะศีรษะเล็กและคางเรียวแหลม, รูปตาขาวกับตาดําแยกกันชัดเจน และการเพ่งมองนั้นแน่วแน่ไม่คลอนแคลน ผู้ที่มีศีรษะเล็กและคางเรียวแหลม เป็นผู้กล้าตัดสินใจและลงมือทํา; ผู้ที่มีตาขาวตาดําแยกกันชัดเจน เป็นผู้มองการณ์การณ์ทะลุปรุโปร่ง; ผู้ที่มีการเพ่งมองแน่วแน่ไม่คลอนแคลน เป็นผู้มีจิตใจแน่วแน่เด็ดเดี่ยว เราสามารถทําศึกยืดเยื้อกับเขาได้ แต่ไม่ควรประมือซึ่งหน้า"
หวังหมั่ง (王莽) มีปากใหญ่ คางยื่น ดวงตาโปนและตาขาวมีสีแดง เสียงดัง ร่างกายสูงเจ็ดฉื่อห้าชุ่น (尺五寸) หน้าอกแอ่นขึ้น มองสูงต่ําไปทางซ้ายขวา มีบางคนกล่าวว่าหวังหมั่งมีสิ่งที่เรียกว่า "ตาเหยี่ยว ปากเสือ" และ "เสียงของสุนัขจิ้งจอกป่า" ดังนั้นเขาจึงเขมือบผู้คน และในที่สุดก็ถูกผู้อื่นสังหาร ต่อมาเขาได้ชิงราชบัลลังก์ฮั่น ภายหลังพ่ายศึกและกลับมา ก็ถูกสังหารสมดังคําทํานาย)
ชะตาชีวิตกับลักษณะของผู้คน เปรียบเสมือนเสียงกับเสียงสะท้อน เมื่อเสียงเกิดขึ้นจากจุดเริ่มต้นเล็กๆ เสียงสะท้อนก็จะตอบสนองอย่างถึงที่สุด นี่เป็นหลักการที่แน่นอน แม้จะกล่าวกันว่า: "การใช้คําพูดที่ไพเราะเพื่อตัดสินการกระทํา ก็อาจผิดพลาดได้เช่นกรณีของไจ่อวี่ (宰予)" และ "การใช้รูปลักษณ์ภายนอกเพื่อตัดสินอุปนิสัย ก็อาจผิดพลาดได้เช่นกรณีของจื่ออวี่ (子羽)" อย่างไรก็ตาม 《จ้วน》 (傳) กล่าวว่า: "ผู้ที่ไร้ความโศกแต่แสดงความโศก ความโศกย่อมมาถึง; ผู้ที่ไม่มีเรื่องยินดีแต่แสดงความยินดี ความยินดีก็จะย้อนกลับมา" นี่หมายความว่า จิตใจมีการเคลื่อนไหวก่อน และวิญญาณก็มีลางรู้ก่อน ดังนั้นสีหน้าจึงปรากฏให้เห็นก่อน ดังนั้น เปี่ยนเชวี่ย (扁鵲) เห็นเจ้าเมืองฮวน ก็ทราบว่าเขากําลังจะตาย; เซินซู (申叔) เห็นอูเฉิน (巫臣) ก็ทราบว่าเขาจะลักพาภรรยาผู้อื่นไป บ้างก็กระโดดขึ้นม้ากินอาหารเลิศรส บ้างก็โบยบินไปกินแต่เนื้อ บ้างก็เป็นทาสในยามเช้า กลับเป็นเจ้าครองนครในยามค่ํา บ้างก็ถูกลงทัณฑ์ในตอนแรก แต่กลับได้เป็นใหญ่ในตอนท้าย บางคนกินอยู่ในถ้ําหิน แต่ก็ยังอยู่ดี บางคนกินอาหารเลิศรสในจานหยก แต่สุดท้ายก็อดตาย ดังนั้น การประเมินจากรูปลักษณ์ภายนอก การคลํากระดูก การชี้ที่สีสันและค้นหาเหตุผล จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้ามหรือดูแคลน ด้วยเหตุนี้จึงได้รวบรวมเรื่องราวเหล่านี้มาเรียบเรียงไว้
