เวลาเรารับเคสเด็กที่มีปัญหาด้านการจัดอารมณ์

ข้อมูลหนึ่งที่เราจำเป็นต้องถามคือ

“ปกติแล้วพ่อแม่

มีวิธีการจัดการอารมณ์ของตัวเองยังไง?”

.

แน่นอนว่า 

เราไม่ได้ถามคำถามนี้อย่างตรงไปตรงมา

แต่เราจะสังเกตจากวิธีการคิด 

มุมมองที่มีต่อปัญหา หรือแม้แต่อารมณ์ขณะที่พูด

เพราะการจัดการอารมณ์ของพ่อแม่

มีผลต่อการจัดการอารมณ์ของลูก

ทั้งทางตรงและทางอ้อม

.

ตามหลักจิตวิเคราะห์ 

เด็กจะซึมซับรูปแบบการจัดการทางอารมณ์

จากพ่อแม่แบบที่เราไม่รู้ตัว หรือ ที่เราเรียกว่า internalization  

ทำให้เราจะดึงรูปแบบที่เราคุ้นเคยเพื่อนำมาใช้ในการจัดการกับอารมณ์หรือปัญหา 

หรือแม้แต่การเลียนแบบพฤติกรรมของพ่อแม่ (identification) เพราะลูกคิดว่า การกระทำที่พ่อแม่ทำเป็นสิ่งที่ควรทำ เช่น

เมื่อลูกเห็นพ่อแม่ไม่ได้ดั่งใจ แล้วตะโกนเสียงดัง

พอเกิดสถานการณ์ที่ลูกไม่ได้ดั่งใจบ้าง

ลูกก็จะขึ้นเสียงและพูดเสียงดังโดยอัตโนมัติ

.

และถึงแม้ลูกจะไม่ชอบการกระทำของพ่อแม่ 

หรือวิธีการที่พ่อแม่ใช้ในการจัดการอารมณ์

แต่ลูกก็มีโอกาสที่จะทำสิ่งนั้นแบบที่ตนเองไม่รู้ตัว

เพราะจิตไร้สำนึกของของตัวเองเกิดกระบวนการ repetition compulsion

เช่น เด็กที่เคยรู้สึกเจ็บปวดจากการถูกพ่อแม่ตะคอก หรือดุด่าว่ากล่าว 

จนทำให้เขารู้สึกด้อยค่าหรืออ่อนแอ 

แต่ไม่สามารถทำอะไรได้ เพราะเราเป็นลูก

อาจโตขึ้นมาแล้วตะคอก 

และชอบตำหนิคนอื่นโดยที่เขาไม่รู้ตัว 

ซึ่งเหมือนเป็นการกลับไปอยู่ในบทบาทของผู้ควบคุมสถานการณ์ (หรือ อยู่ในบทบาทที่พ่อแม่เคยทำ) เพื่อแก้ไขความรู้สึกที่ทำให้ตนเองไม่ต้องรู้สึกอ่อนแอแบบเดิม

.

 ถ้าศึกษาในกระบวนการของจิตวิเคราะห์ 

บางทีสิ่งที่ขับเคลื่อนโดยจิตไร้สำนึกก็ทำให้เรา

“เป็นคนที่ไม่อยากเป็น”

“ทำในสิ่งที่ตัวเองไม่อยากทำ”

.

การตระหนักรู้ถึงที่มาที่ไป

ของรูปแบบพฤติกรรมของตน 

จึงอาจเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ

ของการแก้ไขปัญหาต่างๆ 

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ‘พฤติกรรมของลูก’