“คนหลงตัวเอง” (Narcissism) หรือพวกที่มักโยนความผิดให้คนอื่น ทำผิดแล้วยังทำหน้าเฉย

หรือบิดคำพูดซะจนเรากลายเป็นฝ่ายที่ต้องขอโทษแทน เคยสงสัยไหมว่า คนแบบนี้เปลี่ยนได้จริงมั้ย?

.

นักจิตวิทยาบอกว่า คนหลงตัวเอง (narcissist) เนี่ย มักจะอีโก้แรงมาก ถ้ามีใครมาวิจารณ์หรือทำให้รู้สึกด้อย มันจะกระทบอัตตาข้างในทันที แล้วก็จะโต้กลับแบบแรงๆ เพื่อปกป้องภาพลักษณ์ของตัวเอง

.

คนที่มี “ลักษณะหลงตัวเอง” ไม่ได้เหมือนกันหมดนะ แบ่งได้หลักๆ สองแบบ

.

แบบแรกคือ ยิ่งใหญ่โอหัง” (Grandiose) คิดว่าตัวเองสุดยอดเหนือใคร

.

กับอีกแบบคือ “อ่อนไหวเปราะบาง” (Vulnerable) จะกลัวการถูกวิจารณ์มากๆ

.

แต่ทั้งคู่มีจุดร่วมคือ “เห็นแก่ตัว” และพอมันมากเกินไปก็อาจกลายเป็น “โรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง” (Narcissistic Personality Disorder – NPD) ได้

.

ส่วนเรื่อง “รักษาได้มั้ย?” คำตอบคือ ไม่มี “ยาวิเศษ” ให้หายขาด แต่ บำบัดได้

.

ปกติหมอจะบำบัดด้วยการพูดคุย (talk therapy) โดยเฉพาะแนว CBT (Cognitive Behavioral Therapy) ช่วยให้เขาเริ่มสังเกตตัวเอง ว่าคิดและทำอะไรซ้ำๆ ที่ทำร้ายคนอื่นบ้าง แล้วค่อยๆ เปลี่ยนพฤติกรรมไปทีละนิด

.

แต่นักบำบัดหลายคนบอกว่า วิธีที่เวิร์กกว่าคือแนว “introspective relational” ให้คนไข้ค่อยๆ เปิดใจ สำรวจความรู้สึกของตัวเอง โดยมีนักบำบัดนั่งฟังแบบไม่ตัดสิน

.

แต่ก็ยังยากมาก เพราะคนหลงตัวเองจะกลัวการเปิดเผยจุดอ่อนสุดๆ กลายเป็นว่าหลายคนพยายาม “ทำให้หมอประทับใจ” มากกว่าจะยอมรับว่าตัวเองมีปัญหา

.

หมอเลยต้องใจเย็นมาก เพราะกว่าจะเจาะเข้าไปถึงความรู้สึกข้างใน มีกำแพงทั้ง “ความอาย ความโกรธ ความรู้สึกผิด ความรู้สึกด้อยค่า” ขวางอยู่เต็มไปหมด

.

และพอไม่อยากเผชิญความจริง หลายคนหนีการบำบัดกลางคันเลยก็มี

.

สถิติชี้ว่าคนที่มี NPD หนีการบำบัดมากถึง 63-64% ในขณะที่คนทั่วไปแค่ 10–50% เอง! และส่วนใหญ่ก็ไม่ได้มาหาหมอเพราะ “อยากเปลี่ยนตัวเอง” หรอก แต่มักมาเพราะชีวิตมันพัง เช่น ถูกทิ้ง ถูกไล่ออก หรือรู้สึกซึมเศร้า

.

สรุปแบบภาษาชาวบ้านเลยก็คือ คนหลงตัวเอง อาจเปลี่ยนได้ แต่ต้องใช้เวลาเยอะมาก ต้องมีหมอที่เข้าใจสุดๆ และตัวคนไข้เองก็ต้อง “ยอมลดอีโก้” ด้วย ไม่งั้นก็วนลูปอยู่ที่เดิมนั่นแหละ

.

#จิตวิทยา #หลงตัวเอง #บำบัด